ၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ်

မိူင်းတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၵူၼ်းႁူႉဢေႇ

ပေႃႈၶႆႈလူၺ်ႈ ပိုၼ်းတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉမႃးၸိုင် ၵူၼ်းၵမ်ႈၼမ်ၵူၺ်းႁူႉဝႃႈ တႆးမိူဝ်ႈလဵဝ် ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊ၊ မိူင်းထႆး၊ မိူင်းလၢဝ်း၊ ဝဵတ်ႉၼမ်း လႄႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယ ၸိူဝ်းၼႆႉ။ ပူႇမွၼ်ႇၶဝ် မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၵွၼ်ႇ လုၵ်ႉတီႈမိူင်းၶႄႇ ပွတ်းၸၢၼ်း ၶၢႆႉလူင်းမႃးၵွၺ်းၵွၺ်း။ တႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ယၢမ်ႈယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ ပူၵ်းတင်ႈ မိူင်းဢၢႆႈလၢဝ်း၊ မိူင်းလၢၼ်ႉၸဝ်ႈ လႄႈ မိူင်းမၢဝ်းလူင် ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးဝႃႈၼႆ။ ၵူၺ်း
ၵႃႈ ဢၼ်ယူႇၼွၵ်ႈလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပူႇမွၼ်ႇတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ယင်းယၢမ်ႈပူၵ်းတင်ႈမိူင်း“တႅၼ်ယေႉ”လႄႈ မိူင်း“သၢၼ်းၵူဝ်ႇ”မႃးၵွၼ်ႇ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းႁူႉမၼ်းဢမ်ႇပေႃးၼမ်။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈ ၼႂ်းမူႇလိၵ်ႈပိုၼ်းတႆးႁဝ်း ဢမ်ႇႁၼ်တႅမ်ႈဝႆႉသေဢိတ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ လွင်ႈတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ယၢမ်းတူင်ႉၼိုင်မႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉႁၼ်ၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တႅမ်ႈမၢႆဝႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈဢေႃႈ။


ပိုၼ်းၶႄႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ တႅမ်ႈဝႆႉလွင်ႈတႆး

ၵၢပ်ႈၶၢၼ်ႉၶႄႇတွၼ်ႈၸဝ်ႈ(Western Han BC 206-AD 23)၊ ပၢၼ်ဝူၼ်ႉၶၢၼ်ႉႁူႇတီႇBC 140- BC 88)ၼၼ်ႉ ၵွပ်ႈပိူဝ်ႈၶႂ်ႈတင်း မိူင်းၸႅၼ်တူ(ဢိၼ်ႇတိယမိူဝ်ႈလဵဝ်)ၵႂႃႇမႃးၵႃႉၶၢႆတေႃႇၵၼ် ငၢႆႈတိူဝ်းလႄႈ ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶၢၼ်ႉႁူႇတီႇ ယူႇမိူဝ်ႈပီႊၶႄႇ ယႅၼ်ႇသိူဝ်ဝ်ပီႊၼိုင်ႈ(BC 122)ၼၼ်ႉ ပူင်ႁႂ်ႈၽွင်းလူင် ပုၼ်ႈၵပ်း ၵၢႆႇၼွၵ်ႈမိူင်း ၵေႃႉၸိုဝ်ႈၸၢင်ႊသျႅၼ်ၼၼ်ႉ ၶပ်ႉၶိုင်သေ ပွႆႇၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ်သီႇၸုမ်း၊ ၵႂႃႇႁႃတၢင်းလတ်းၸူး မိူင်းၸႅၼ်တူႈ(ဢိၼ်ႇတိယ)။ ၸုမ်းဢၼ်ၶဝ်ႈၼႂ်းလႅၼ်လိၼ် ယိၼ်ႇၼၢၼ်ႇ(ယူႇၼၢၼ်ႇ)မႃးၼၼ်ႉ သမ်ႉ မႃးၺႃး ၵူၼ်းလိူင်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ “ၵူၼ်းၶူၼ်မိၼ်ႇ”ၼၼ်ႉ ၸူၼ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ၶႃႈၵူၼ်းတၢႆပႅတ်ႈၵမ်ႈ ၽွင်ႈ။ ၸုမ်းၶႄႇၶဝ် 4ပီႊလုမ်းလုမ်း ဢမ်ႇပူၼ်ႉလႆႈ လိၼ်ယိၼ်ႇၼၢၼ်ႇ။ လွင်ႈၼႆႉ ၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇမိူဝ်ႈ ၵွၼ်ႇ ပပ်ႉသိုဝ်ႇၸီႉ-တႃႉဝၢၼ်းလီႉၸွၼ်ႉၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ-

“…ၵူၼ်းၶူၼ်မိၼ်ႇ ဢၢႆႈလိူင်းထိူၼ်ႇပႃႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢမ်ႇမီး ၸဝ်ႈၶုၼ်ၽွင်းငမ်း၊ ၶဝ်ယၢမ်ႈ ႁိမ်ႁုပ်ႉမိူၵ်ႈ ၸူၼ်ပိူၼ်ႈၼႃႇ၊ ထိုင်တီႈႁတ်းၸူၼ်ႁိမ်ၶူဝ်းၶွင်လႄႈ ၶႃႈၽွင်းၶဵဝ်ၶႄႇတၢႆ၊ ႁဵတ်းႁႂ်ႈၸုမ်းၶႄႇ ဢမ်ႇၽွၵ်ႉတၢင်းၵႂႃႇၸူးမိူင်းၸႅၼ်တူႈလႆႈ။ ၵူၺ်းၵႃႈ လႆႈႁူႉဝႃႈ လုၵ်ႉၶူၼ်မိၼ်ႇ ၵႂႃႇတၢင်းတူၵ်း မွၵ်ႈႁဵင်ပၢႆ လီး၊ မီးမိူင်းၶီႇၸၢင်ႉမိူင်းၼိုင်ႈ ႁွင်ႉ“တႅၼ်ယေႉ”ၼႆဢေႃႈ။

ဢိင်ၼိူဝ်ၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ ထတ်းၼပ်ႉဝူၼ်ႉတူၺ်းၸိုင် ၽၢႆႇတူၵ်းၶူၼ်မိၼ်ႇမွၵ်ႈႁဵင် ပၢႆလီး(မွၵ်ႈ 2 လီးၶႄႇမီး1 Kilometre )ၼၼ်ႉ လဵပ်ႈတူၵ်းမႅၼ်ႈ တီႈလႅၼ်လိၼ်မိူင်းတႆးတႂ်ႈၶူင်း လႄႈ မိူင်းတႆး(Shan State)မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉဢေႃႈ။ ၽူႈၶူၼ်ႉၶႂႃႉလမ်းတိုၼ်းၶႄႇၶဝ်ဝႃႈ – မိူင်းၶီႇၸၢင်ႉ‘တႅၼ်ယေႇ’ ၼႆႉ ပဵၼ်မိူင်းတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ မိူင်းၼိုင်ႈ၊ ဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်း ပဵၼ်တႃႈၵွင်ႊဝႃႈၼႆ။ လုၵ်ႉၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇၽိုၼ် ၼႆႉ လႆႈႁူႉၸမ်း ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢွၼ်ၼႃႈ BC122 ၼၼ်ႉ တႆးပေႃးယၢမ်ႈပူၵ်းတင်ႈ မိူင်းတႅၼ်ယေႉမႃးမိူင်း ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။

သမ်ႉထႅမ်ႈ ၵၢပ်ႈၶၢၼ်ႉၶႄႇတွၼ်ႈႁၢင်(The Later Han Dynasty – Eastern Han AD 25-AD 220)ၼၼ်ႉ ၼႂ်းပပ်ႉၶိူဝ်ဝ်ဝႆၶၢၼ်ႉသူ ၶူဝ်ႇတီႉပိူၼ်းၸီႉ(ပိုၼ်းၶၢၼ်ႉတွၼ်ႈႁၢင် – ပိူင်ပဵၼ်မၢႆတွင်းဝူင်ႉၶူဝ်ႇ တီႉ)ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ – “ယူင်းယဵၼ်ႇၵဝ်ႈပီႊ(AD 97)လိူၼ်ၸဵင်၊ ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ယူင်းသျၢင် (ဢိုင်ႇပဝ်းသၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇမိူဝ်ႈလဵဝ်)၊ ၵူၼ်းလိူင်းထူၼ်ႇပႃႇလႄႈ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး) ၶဝ်ႈပႃးလူၺ်ႈ ၵူၼ်းမေႃပိၼ်ႇၵႂၢမ်း လၢႆၽႃႇသႃႇသေ မႃးသၢၵ်ႈၶူဝ်းၶွင်”။

ပပ်ႉပိုၼ်းဢၢၼ်တီႉပိူၼ်းၸီႉ(ပိုၼ်းၵၢပ်ႈဝူင်ႉဢၢၼ်တီႉ)ဝႃႈ – ယူင်းလိၼ်ႇပီႊၼိုင်ႈAD 120) လိူၼ်သိပ်းသွင်၊ ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ယူင်းသျၢင်၊ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ၸႂ်ႉၽွင်းၶဵဝ် မႃးသၢၵ်ႈၶူဝ်းၶွင်”။ ပပ်ႉပိုၼ်းသုၼ်တီႉပိူၼ်းၸီႉ(ပိုၼ်းၵၢပ်ႈဝူင်ႉသုၼ်ႉတီႉ)တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ – “ယူင်းၸႅၼ်ႉႁူၵ်းပီႊAD 131)လိူၼ်သိပ်းသွင်၊ ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ယိုဝ်ႉၼၢၼ်ႇ(ပွတ်းႁွင်ႇဝဵတ်ႉၼၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်)၊ မိူင်းယေႉတႅဝ်ႉ လႄႈ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ၶဝ် ပွႆႇၽွင်းၶဵဝ်မႃးသၢၵ်ႈၶူဝ်းၶွင်”။

ၼႂ်းပပ်ႉပိုၼ်းၶူဝ်ဝ်ႉၶၢၼ်ႉသူသီၼၢၼ်ႇယီႇ-ဢၢႆလဝ်ႇၸွၼ်ႉ(ပိုၼ်းၶၢၼ်ႉတွၼ်ႈႁၢင်-လွင်ႈၵူၼ်းလိူင်း ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်း လႄႈ ပိုၼ်းၵႅပ်ႈမိူင်းဢၢႆႈလၢဝ်း)ၼၼ်ႉၵေႃႈ တႅမ်ႈဝႆႉလွင်ႈတႆးၸိူဝ်းၼႆႉ ၼင်ႇၵဝ်ႇ။ ပိူင်ပဵၼ်လွင်ႈမၼ်းၶႅၼ်းၸႅပ်ႈလဵပ်ႈတိူဝ်း လိၵ်ႈတၢင်ႇၽိုၼ် ၼႂ်းပပ်ႉၼႆႉတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ-

“ယူင်းယႅၼ်ႇၵဝ်ႈပီႊAD 97)ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ယူင်းသျၢင်၊ ၵူၼ်းလိူင်း လႄႈ ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)တူၼ်ၸိုဝ်ႈယူင်ယဵဝ်ႇတႅဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸႂ်ႉၵူၼ်းမေႃၵႂၢမ်းလၢႆၽႃႇသႃႇ မႃးသၢၵ်ႈသႅင်ၵႅဝ်ႈ၊ ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶူဝ်ႇတီႉၶျႃႉ ႁႂ်ႈယူင်ယဵဝ်ႇတႅဝ်ႉ ၸုမ်ႈၶမ်း သၢႆလၢႆႈသီၵမ်ႇ၊ ၸဝ်ႈလဵၵ်ႈၸဝ်ႈၼွႆႉမိူင်းၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉပၼ်ၸုမ်ႈ၊ ငိုၼ်းတွင်း လႄႈ ႁမ်းၽေးသီၸေး…ယူင်းလိၼ်ပီႊၼိုင်ႈAD 120)၊ ယူင်ယဵဝ်ႇတႅဝ်ႉ တူၼ် ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ၼၼ်ႉ သမ်ႉၸႂ်ႉၽွင်းၶဵဝ်မႃး ႁေႃသႅင်ယွင်ႈၵုင်ႇယေႃးမုၼ် ၸဝ်ႈဝူင်ႉထႅင်ႈလႄႈ တင်းသတႅင်းၼဵၼ်ႈၼႄ ၼူၼ်းတီး(Music) ဢိၵ်ႇပႃးတင်းၵူၼ်းမေႃ(Magician) လႂ်၊ ၵူၼ်းမေႃလဵၼ်ႈလွင်ႈလၢၵ်ႇလၢႆး(acrobat)လႂ်၊ ၵူၼ်းမေႃၽူႇၾႆးဢွၵ်ႇၼႂ်းပၢၵ်ႇမႃး၊ မေႃၸႅၵ်ႇၽႃႇတူဝ် ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ၊ မေႃလႅၵ်ႈလၢႆႊႁူဝ်ဝူဝ်း ႁႂ်ႈပဵၼ်ႁူဝ်မႃႉမႃးလႂ်၊ မီးတင်းၵူၼ်းမေႃဝႅၼ်ၶၢမ်ႈ လုၵ်ႈမၢၵ်ႇၼၢမ်လၢႆ၊ မၢၵ်ႇ မၼ်းၼမ် ပေႃးၼပ်ႉပၢၵ်ႇၼပ်ႉႁဵင်ဢေႃႈ။ ၶဝ်မွၵ်ႇလၢတ်ႈဝႃႈ ၸိူဝ်းၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်းၶၢႆးသီ။ ၶၢႆးသီၼႆႉ ပဵၼ် မိူင်းတႃႉသျိၼ်ႇ(Rome)ယဝ်ႉ။ ၽၢႆႇၸၢၼ်းဝၼ်းတူၵ်းသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး) ပွင်ႇတႃႉသျိၼ်(Rome)။ ႁူဝ် ပီႊမႂ်ႇ၊ ၸဝ်ႈဝူင်ႉဢၢၼ်တီႉ ႁဵတ်းပွႆးမူၼ်ႈသိူဝ်း တီႈၼႂ်းဝၢင်းႁေႃ၊ ပူင်တႃႈၶုၼ် ႁႂ်ႈယူင်ယဵဝ်ႇတႅဝ်ႉ(ၸဝ်ႈႁေႃ ၶမ်းမိူင်းတႆး)ႁဵတ်းၶၢၼ်ႉတႃႉတူဝူၺ်ႉ(တႃႈၶုၼ်ၶႄႇ သႅၼ်းၼိုင်ႈ)။ ၵူၼ်းၸိူဝ်းမႃးႁေႃသႅင် ယွင်ႈၵုင်ႇမုၼ် ဝူင်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶျႃႉပၼ်ၸုမ်ႈ၊ ငိုၼ်းၶမ်းလႄႈႁမ်းၽႄးႁႂ်ႈၵူႈၵေႃႉ”ဝႃႈၼႆ။

မိူင်းတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ဢၼ်ၶႄႇၶဝ်ႁွင်ႉ“သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ”ၼၼ်ႉသမ်ႉပဵၼ် မိူင်းၸိူဝ်ႉႁိုဝ်လႃႇ။ ပေႃးႁဝ်း လဵပ်ႈႁဵၼ်း ၶေႃႈမၢႆတွင်း ၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉလီလီ၊ လမ်းတိုၼ်းဝူၼ်ႉတူၺ်း လိုၵ်ႉလိုၵ်ႉၸိုင် ပႅၵ်ႉသမ်ႉဢမ်ႇႁူႉလႆႈလွင်ႈမၼ်းၼမ်ၸေးသေတႃႉ၊ ၵူၺ်းၵႃႈ သၢႆငၢႆလႄႈႁၢင်ႈၽၢင်ႈ ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵဝ်ႇတႆးလုၵ်ႈ ၼၼ်ႉတႄႉ ပေႃးငၢႆးၽုတ်းဢွၵ်ႇၼႂ်းဢွၵ်းၼႂ်းတႃႁဝ်းမႃးၵမ်းလဵဝ် မိူၼ်ၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈလမ်းတိုၼ်းသပ်းၼႄ ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။


သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇပဵၼ်မိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ

ၵၢပ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇဢၼ်ပူၼ်ႉမႃး ႁူဝ်ပၢၵ်ႇႁဵင်ပီႊမိူင်းၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းတႆး တေၵႂႃႇၽႅဝ်ဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်း ဝူင်ႉၶႄႇၼၼ်ႉ ဢမ်ႇငၢႆႈငၢႆႈ။ လႆႈၸုၼ်ႉတူဝ်ၸုၼ်ႉၸႂ်ဢဝ်ငိုၼ်းၶမ်းၼမ်လၢႆ သိူဝ်ႇတၢင်းလႄႈၶီႇမႃႉပႆတိၼ် ၵႂႃႇသေဢမ်ႇၵႃး၊ တၢင်းၵႂႃႇတၢင်းမႃးၼိုင်ႈပွၵ်ႈၼႆႉ သမ်ႉလႆႈသဵင်ႈၶၢဝ်းယၢမ်း ႁိုင်မွၵ်ႈပီႊပၢႆႊၵွၼ်ႇဝႃႈၼႆ။ တႄႇ AD 97 တေႃႇထိုင် AD 131(ပီႊၶႄႇယူင်းယႅၼ်ႇ 9 ပီႊတေႃႇထိုင်ယူင်းၸႅၼ်ႉ 6 ပီႊ)ၼႂ်း ၶၢဝ်း 34 ပီႊမိူင်းၼႆႉ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇပွႆႇၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ်ၶဝ် ပႃးတင်းၵႅဝ်ႈသႅင်ၶူဝ်းၶွင်ၶိုၵ်ႉၶမ်ႇ ဢၼ်ဢွၵ်ႇၼႂ်း မိူင်း၊ ဢိၵ်ႇလူၺ်ႈၸုမ်းယဵၼ်ႇငႄႈမိူင်းၶဝ်သေ ၵႂႃႇထိုင်ဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်းတူင်ၶၢၼ်ႉ(Eastern Han)ၶႄႇဢၼ်ႁွင်ႉ ဝႃႈ“လူဝ်ႉယၢင်ႇ”ၼၼ်ႉ သၢမ်ပွၵ်ႈ။ ၼႂ်းသၢမ်ပွၵ်ႈၼႆႉ မီးသွင်ပွၵ်ႈ လုၵ်ႉတၢင်းမိူင်းတႆးတႂ်ႈၶူင်း၊ သၢႆပဝ်း သၢၼ်(မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၶႄႇႁွင်ႉ ယူင်းသျၢင်)ၼႆႉၶဝ်ႈၵႂႃႇ။ ထႅင်ႈပွၵ်ႈၼိုင်ႈသမ်ႉ လုၵ်ႉသၢႆတၢင်းပွတ်းႁွင်ႇ ဝဵတ်ႉ ၼမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ်(မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပဵၼ်ၶႄႇၽွင်းငမ်း ႁွင်ႉယိုဝ်ႉၼၢၼ်ႇ)ၼၼ်ႉ ၶဝ်ႈၵႂႃႇ။ ၼႂ်းၶၢဝ်း 34 ပီႊမိူင်းၼႆႉ ၸိုဝ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ၶဝ် ဢမ်ႇလႅၵ်ႈလၢႆႊ။ ပဵၼ်တူၼ်ၸိုဝ်ႈယူင်ယဵဝ်ႇတႅဝ်ႉၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈ လဵဝ်ၵူၺ်း ဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း။ ၵူၺ်းၵႃႈ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် 34 ပီႊၼႆႉ ၸဝ်ႈဝူင်ႉၶႄႇၶဝ်သမ်ႉ ပေႃးတၼ်း လၢႆႊယဝ်ႉ 3 တူၼ်(ၶူဝ်ႇတီႉ၊ ဢၢၼ်ႇတီႉ၊ သုၼ်ႉတီႉ)။ လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်းၼႄမွၵ်ႇႁႂ်ႈႁဝ်းႁူႉလႅင်းဝႃႈ- သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈမူႇၵူၼ်း(Tribe)လဵၵ်ႉၼွႆႉ၊ ဢမ်ႇၼၼ် လၢႆမူႇၵူၼ်းႁူမ်ႈတုမ် ဢွၼ်ၵွၺ်း။ ၵႅၼ်ႇပဵၼ်မိူင်းႁေႃၶမ်းတေႉဝႃႈ မိူင်းၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်လႄႈ ၾိင်ႈမၢၼ်ႈပိူင်မိူင်းၶဝ် ပေႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၶႅမ်ႉလႅပ်ႈဝႆႉ တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈပၢႆးမၢၵ်ႇမီးလႄႈ ဝၢၼ်ႈ မိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ ၼိမ်သဝ်းလႄႈ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ၶဝ်ၸင်ႇလူမ်သႃႇၶႅၼ်းၸႂ် မီးႁႅင်းတင်းမိူင်းဝူင်ႉတူင် ၶၢၼ်ႉၶႄႇၶဝ် ၵပ်းသိုပ်ႇၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ်မႃး ပီႊယၢဝ်းၶၢဝ်းႁိုင်ဢေႃႈ။


ၼႃႈလိၼ် လႄႈ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ

တူင်ႇမိူင်းပဝ်းသၢၼ် ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇပဵၼ်တိူင်းဢွၼ်ႇၶႄႇတိူင်းၼိုင်ႈ ႁွင်ႉယူင်း သျၢင်ၸိၼ်ႇ။ မိူင်းဝဵတ်ႉၼမ်းပွတ်းႁွင်ႇ မိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇသမ်ႉပဵၼ် ၶႄႇၽွင်းငမ်းလႄႈ ၶဝ်ယၢမ်ႈ တင်ႈတိူင်းဝႆႉ တိူင်းၼိုင်ႈႁွင်ႉယိုဝ်ႉၼၢၼ်ႇၸိၼ်ႇ။ ၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇၶဝ် တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ – သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး) ၼႆယူႇ“ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ယူင်းသျၢင်”လႄႈ “ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ် ယိုဝ်ႉၼၢၼ်ႇ”ၼႆ။ ပွင်ႇဝႃႈ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇယူႇၼႂ်းၶဵၼ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ်မိူင်းၶႄႇ၊ ပဵၼ်မိူင်းႁေႃၶမ်း ႁင်းမၼ်း ၶေႃၶေႃဝႆႉ မိူင်းၼိုင်ႈဢေႃႈ။

လုၵ်ႉ“ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ယူင်းသျၢင်”တေႃႇထိုင် “ၼွၵ်ႈၶွပ်ႇလႅၼ်လိၼ်ယိုဝ်ႉၼၢၼ်ႇ”၊ ၽႅၼ်ႇ လိၼ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ပေႃးဢဝ်ပထဝီၼႃႈလိၼ်မိူင်းမိူဝ်ႈလဵဝ် မႃးထတ်းတူၺ်းၸိုင် တူၵ်းမႅၼ်ႈတီႈ တႄႇဢဝ် မိူင်းတႆးတႂ်ႈၶူင်း(မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးၼႂ်းလိၼ်ၶႄႇ)၊ မိူင်းတႆး(Shan State)ဢၼ်ယူႇၼႂ်းမိူင်းမၢၼ်ႊယၢမ်းလဵဝ်၊ တႃႈ ၵွင်ႊ မိူင်းလိုဝ်ႉ သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး(မိူဝ်ႈလဵဝ်မီးၼႂ်းလိၼ်ၶႄႇ)၊ မိူင်းလၢဝ်း လႄႈ မိူင်းထႆးပွတ်းႁွင်ႇၵမ်ႈ ၽွင်ႈ၊ တီႈၸိူဝ်းၼႆႉ လဵပ်ႈမီးၼႂ်းတူင်ႇဝူင်းလႅၼ်လိၼ်သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)မိူဝ်ႈၼၼ်ႉမူတ်းဢေႃႈ။ ၽႅၼ်ႇ လိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်တီႈယူႇတၼ်းသဝ်း ၸၢဝ်းတႆး(ထႆး)မႃးၸဵမ်ၵွၼ်ႇ။ ပႅၵ်ႉသမ်ႉဢႃႇၼႃႇဢၢမ်းၼၢတ်ႈ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၽွင်းငမ်းလႆႈ တီႈလိၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ တင်းသဵင်ႈသေတႃႉ။ ၵူၺ်းၵႃႈတွၼ်ႈၶၢဝ်း AD 100 တေႃႇထိုင် AD 200ၼၼ်ႉ ဢူမုၼ်ၽုင်းငဝ်း ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ၶဝ်ပေႃးယၢမ်ႈႁူမ်ႇငမ်းၽႅဝ် တီႈၸိူဝ်းၼႆႉမႃးယဝ်ႉ။ 


မၢၵ်ႈမီးလီပဵၼ်သၢၼ်းၵူဝ်ႇ

ၼႂ်းသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ၼႆႉ မီးၼမ်ႉမၢဝ်း၊ ၼမ်ႉတူႈ၊ ၼမ်ႉၶူင်း၊ ၼမ်ႉၵဵဝ်လႄႈၼမ်ႉၶွင်လႆၽႃႇ။ သၢပ်ႈၼမ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ ၶွၼ်ႇမၼ်းလိၼ်လီ၊ ၼမ်ႉလိူင်ႇ၊ ဢႃၵၢတ်ႈၾိင်ႈၾႃႉလီ၊ ထုင်ႉပဵင်းၼမ်လၢႆ၊ ပီႈၼွင်ႉ ၸၢဝ်းတႆး ဢိင်ပိုင်ႈလွင်ႈလီ သၽႃႇဝၸိူဝ်းၼႆႉသေ ႁဵတ်းသူၼ်ႁဵတ်းၼႃး၊ မၢၵ်ႇတဝ်ႈၶဝ်ႈၼမ်ႉလီထႃးၵိၼ် ၵုမ်ႇထူၼ်ႈပေႃးလိူဝ်။ မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းတႆးလူမ်သႃႇ ၶႅၼ်းၸႂ်လိူဝ်ၵူၼ်းတၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း။ ၼႂ်းလိၼ်ၼႂ်းလွႆ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ၼႆႉ သမ်ႉဢွၵ်ႇၵႅဝ်ႈသႅင်ငိုၼ်းၶမ်း လႄႈ မႆႉသၵ်း မႆႉႁွမ် ဢိၵ်ႇတူဝ်ထိူၼ်ႇတူဝ်ၶိူဝ်း လၢၵ်ႇလၢႆးၼမ်လၢႆ။ ၶူဝ်းၶွင်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ ပိုၼ်ႉတိုၼ်းသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး) တႃႇတင်းၵူၼ်း တၢင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ တၢင်ႇမိူင်းသိုဝ်ႉၶၢႆလႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႊၶူဝ်းၶွင်တေႃႇၵၼ်ယဝ်ႉ။

ထႅင်ႈၽၢႆႇၼိုင်ႈ ၼႃႈလိၼ်သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)သမ်ႉယူႇမႅၼ်ႈၼိူဝ်သဵၼ်ႈသၢႆတၢင်းၵႃႉၶၢႆမိူင်းၶႄႇလႄႈ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယဝႆႉ။ ပဵၼ်တၢင်းလၢႆႈၽေးၽၢႆႇၸၢၼ်း(South Silk Road)ၶႄႇၶဝ် ဢၼ်လူဝ်ႇလႆႈလတ်းၽႃႇ (ၽၢၼ်ႇ)ၼၼ်ႉ မိူင်းၼိုင်ႈဢေႃႈ။ ဝဵင်းတႃႈၵွင်ႊ ၵိုၼ်းထႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင်မႃးၼႆႉ ယွၼ်ႉပိူဝ်ႈမီးယူႇတီႈ လမ်ႇလွင်ႈသဵၼ်ႈတႃႈသၢႆတၢင်းၵႃႉၶၢႆ ၶႄႇတင်းဢိၼ်တိယၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ ဝဵင်းတႃႈၵွင်ႊမိူဝ်ႈလဵဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပဵၼ်တႃႈၶၢမ်ႈၼမ်ႉၵဵဝ် ၵူၼ်းၵႃႉၶဝ် တီႈၼိုင်ႈ။ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇတီႈၼၼ်ႉ ၶူဝ်းၵႃႉၶူဝ်းၶၢႆၼမ်လၢႆ၊ ပဵၼ်ၵေႃႇပဵၼ် ၵွင်။ တႃႈၶၢမ်ႈတီႈၼႆႉ ဝၢႆးမႃး ၸင်ႇယဵၼ်းႁွင်ႉဝႃႈ “တႃႈၵွင်(ၵွင်ႊ)”ၵွပ်ႈတႃႈၼမ်ႉမီးၵွင်လူင်။

မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ၽႃႈမၼ်ႈလၢႆႈၽေးလႄႈ ၶူဝ်းၶွင်ၶႄႇၶဝ် လူဝ်ႇလႆႈၶဝ်ႈမိူင်းတႆးဢွၼ်တၢင်းၵွၼ်ႇ ၸင်ႇသိုပ်ႇၶဝ်ႈဢိၼ်ႇတိယ(ၵၢပ်ႈမိူဝ်ႈလဵဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၼႆၼင်ႇၵဝ်ႇ)။ ၼႂ်းပိုၼ်းၶႄႇၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပပ်ႉသိုဝ်ႇ ၸီႉၼၼ်ႉ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ – မိူဝ်ႈ BC ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ(2)ၼၼ်ႉ ၽႃႈမၼ်ႈ လႄႈ ၶွၼ်ႉတဝ်ႉ(မႆႉတဝ်ႉမိုဝ်း)ၶႄႇ သိုဝ်ႉသျွၼ်ၶဝ် ၽႃႇလတ်းလိၼ်ယိၼ်ႇၼၢၼ်ႇ မိူင်းတႆးသေ ၸင်ႇၶဝ်ႈမိူင်းၸႅၼ်တူႈ(ဢိၼ်ႇတိယ)၊ သမ်ႉ သိုပ်ႇၽႄႈၶဝ်ႈမိူင်းတႃႉသျႃႉ(ဢႃၾူႇၵၢၼ်လိသတၢၼ်ႇ)ဝႃႈၼႆ။ သမ်ႉထႅင်ႈ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)မီးၼမ်ႉၶူင်း၊ ၼမ်ႉၵဵဝ် လႄႈ ၼမ်ႉၶွင် လႆၶဝ်ႈၼမ်ႉပၢင်ႇလၢႆႇ။ ဢၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်ၽွၼ်းလီ တႃႇၵႂႃႇႁွတ်ႈမႃးငၢႆႈၽၢႆႇတၢင်းၼမ်ႉ၊ ငၢႆႈၸႂ်ႁိူဝ်းၼႂ်းမိူင်းၼွၵ်ႈမိူင်းလႄႈ ၵူၼ်းၽၢႆႇ ဝၼ်းဢွၵ်ႇဝၼ်းတူၵ်းၶဝ် ၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵႂႃႇမႃးၵၼ် ငၢႆႈၸႂ်သိုဝ်ႉၶၢႆလႄႈ လႅၵ်ႈလၢႆႊၶူဝ်းၶွင်တေႃႇၵၼ်။ မိူင်းတႆး ၸႂ်ႉတိုဝ်းၽွၼ်းလီ တၢင်းၼမ်ႉလႄႈတၢင်းလွႆသေ ၸဵမ်မိူဝ်ႈ AD ႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 1 ဢမ်ႇၼၼ် ၸဝ်ႉလိူဝ်ၼႆႉ ၼၼ်ႉ လွင်ႈမၢၵ်ႈမီးလႄႈသင်၊ လွင်ႈၾိင်ႈငႄႈလႄႈသင်၊ ပေႃးတင်းမိူင်းၶႄႇ၊ မိူင်းဢိၼ်ႇတိယလႄႈမိူင်းၽၢႆႇ ဝၼ်းတူၵ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ၵပ်းသိုပ်ႇၵႂႃႇမႃးၵၼ်ယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈယၢမ်းၼၼ်ႉ ႁိူဝ်းလႄႈၵူၼ်းၼွၵ်ႈမိူင်းၶဝ် ပေႃး ယၢမ်ႈၶဝ်ႈၽႅဝ် တီႈၼမ်ႉၵဵဝ်မႃးယဝ်ႉဢေႃႈ။ တူၺ်းမိူဝ်ႈ AD 120(ပီႊၶႄႇယူင်းလိၼ်ႇပီႊၼိုင်ႈ)ၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမေႃၽၢမ်းတႃမိူင်းရူမ်း(Music) ၸွမ်းၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ်သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး) ၶဝ်ၵႂႃႇမိူင်းၶႄႇၼၼ်ႉ ပဵၼ် လၵ်းထၢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇ ၼႄမွၵ်ႇႁႂ်ႈႁူႉၸႅင်ႈပိူင်ပဵၼ်တေႉမၢၼ်ႇမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼိုင်ႈယဝ်ႉ။ ၵူၼ်းဢၼ် ႁူမ်ႈမေႃၽၢမ်းတႃရူမ်း(Rome)ၶဝ် ၵႂႃႇၼႂ်းႁေႃသႅင်ၶႄႇ၊ သတႅင်းၼဵၼ်ႈၼႄၼူၼ်းတီး(Music)ၼၼ်ႉပဵၼ် ၸဝ်ႈပၢႆးမွၼ်းသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ယဝ်ႉ။ ပူႇမွၼ်ႇတႆး ယူႇမိူဝ်ႈ 1800 ပၢႆပီပူၼ်ႉမႃးၼၼ်ႉ ပေႃးယၢမ်ႈယူႇၼႂ်းႁေႃသႅင်လူင်ၶႄႇ၊ သတႅင်းၼူၼ်းတီး(ႁွၵငႄၶ)တႆး ၼႄၸဝ်ႈဝူင်ႉၶႄႇၶဝ်မႃးယဝ်ႉလႄႈ ၸၼ်ႉမၼ်း သုင်ဢမ်ႇသုင်ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ ဝူၼ်ႉတူၺ်းၵေႃႈႁူႉယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉၵၢၼ်ၽုၵ်ႇသွမ်ႈလႄႈသင်၊ ၶူဝ်းၶွင်ၶိုၵ်ႉၶမ်ႇ ဢွၵ်ႇၼႂ်းလိၼ်ၼႂ်းလွႆလႄႈသင်၊ ၼႃႈလိၼ် လႄႈ သဵၼ်ႈတၢင်းလွႆတၢင်းၼမ်ႉ မိူင်းတႆးလႄႈသင်၊ ၸိူဝ်းၼႆႉပဵၼ်ႁႅင်းလႄႈ ပိူင်လမ်ႇလွင်ႈၼၵ်းၼႃတႃႇႁႂ်ႈ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)လႆႈမၢၵ်ႈမီး ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

လွင်ႈပၢႆးမိူင်းသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ

ပိုၼ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃး ၵူၼ်းၶူင်းၵၢင်ႁဝ်း လႅၵ်ႈလၢႆႊၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႃးၼႆႉ ပဵၼ်ပိုၼ်းတေႃႇသူႈ ဢမ်ႇ ၵိုတ်းဢမ်ႇထၢတ်ႇလႄႈ တူင်ႉၼိုင်ၶၢႆႉပုတ်ႈလႅၵ်ႈလၢႆႊဢမ်ႇၼိမ်ဢမ်ႇသဝ်း ဢၼ်ၼိုင်ႈဢေႃႈ။ ၵၢပ်ႈမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၼၼ်ႉ ႁႅင်းယႂ်ႇပႄႉၵိၼ်ႁႅင်းဢွၼ်ႇ(လဵၵ်ႉ)။ မူႇၸုမ်းတင်းမူႇၸုမ်း၊ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း၊ မိူင်းတင်း မိူင်း လႆႈတေႃႇသူႈၵၼ်မႃး ႁၢဝ်ႉႁၢဝ်ႉႁႅင်းႁႅင်းတႃႇသေႇ။ သမ်ႉၵမ်းၵမ်းပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ်တေႃႇၵၼ်။ လွင်ႈ ပဵၼ်သိုၵ်းပဵၼ်သိူဝ် တိုၵ်းတေႃႇၵၼ်ၼႆႉ ပဵၼ်လၢႆးႁိမ်ၶႃႈၵူၼ်း၊ ႁိမ်တူဝ်သတ်း၊ ႁိမ်လိၼ်ၼႃးလႄႈၶူဝ်းၶွင် ဢၼ်မိူၵ်ႈလိူင်းလိူဝ်ပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ဢၼ်ၼ ိုင်ႈယဝ်ႉ။ တေႁဵတ်းၸိူင်ႉႁိုဝ် ၸင်ႇႁႂ်ႈလွင်ႈဢုပ်ႉပိူင်ႇၽွင်းငမ်း ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ မၼ်ႈၵိုမ်းယိုၼ်းယၢဝ်း၊ သမ်ႉႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းပေႃးလႆႈႁူမ်ႇလူမ်ႈလႄႈ ၶိုၼ်ႈယႂ်ႇမႂ်ႇသုင်မႃးၼၼ်ႉပဵၼ် ပုၼ်ႈၽွၼ်းလႄႈပိူင်လမ်ႇလွင်ႈၼၵ်းၼႃ ပုၼ်ႈတႃႇၽူႈဢွၼ်ႁူဝ်ၼၢမ်းၼႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းလႄႈ ၽူႈဢုပ်ႉပိူင်ႇ ၽွင်းငမ်းဝၢၼ်ႈမိူင်းၶဝ် ၵူႈၸဝ်ႈၵူႈတူၼ်ယဝ်ႉ။

တႄႇ AD97 မႃးတေႃႇ AD131၊ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ပွႆႇၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ်ၵႂႃႇလူဝ်ႉယၢင် ဢၼ် ပဵၼ်ဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်းတူင်ၶၢၼ်ႉ((Eastern Han)ၶႄႇၼၼ်ႉ လၢႆပိၼ်ႉလၢႆပွၵ်ႈ။ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင်ၸိူဝ်းၼႆႉ မၼ်း ၼႄဝႃႈသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)မိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပၢႆးမၢၵ်ႈမီးလႄႈ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈ ပေႃးၶိုၼ်ႈယႂ်ႇဝႆႉသေဢမ်ႇၵႃး၊ ပၢႆးမိူင်းၶဝ်ၵေႃႈ ပေႃးၸၼ်ႉသုင်ဝႆႉ တၢၼ်ႇတၢၼ်ႇယဝ်ႉ။ ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းၶဝ် ပေႃးဝူၼ်ႉႁူႉလႆႈဝႃႈ ၵပ်း သိုပ်ႇလႄႈ ႁဵတ်းဢိူၺ်းလီတေႃႇမိူင်းဢဵၼ်ႁႅင်းယႂ်ႇ မိူၼ်ၼင်ႇမိူင်းၶႄႇ ဢိၵ်ႇမိူင်းတိတ်းၸမ်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ႁႂ်ႈမီးလွင်ႈၵတ်းယဵၼ်တေႃႇၵၼ်၊ ၼႆႉပဵၼ် ၵၢၼ်သၢမ်ၶျၼ်းလမ်ႇလွင်ႈလူင်ပုၼ်ႈတႃႇသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး) မိူဝ်ႈၼၼ်ႉယဝ်ႉ။

မိူင်းပိဝ်ႇ(ပျူ)မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းဢွၼ်ၼႃႈမိူင်းမၢၼ်ႊယၢမ်းလဵဝ်ၼႆႉယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႊၶဝ် ယွင်ႈ ယေႃးယုၵ်ႉယွင်ႈ ဢဝ်ၵုင်ႇဢဝ်မုၼ်ပိဝ်ႇၶဝ် ပေႃးဢမ်ႇသုတ်းဢမ်ႇဝၢႆး ႁၢၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈလဵဝ်။ ၵူၺ်းၵႃႈပိဝ်ႇ (ပျူ)ၶဝ် မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ လွင်ႈပၢႆးမိူင်းလႄႈသင်၊ လွင်ႈယဵၼ်ႇငႄႈလႄႈသင်၊ လွင်ႈၵပ်းသိုပ်ႇၼွၵ်ႈမိူင်း လႄႈသင်၊ တူၵ်းလိုၼ်းတႆးဝႆႉ ၼပ်ႉႁူဝ်ပၢၵ်ႇပီႊမၼ်းဢေႃႈ။ လွင်ႈၼႆႉ ပိုၼ်းၶႄႇၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပဵၼ်လၵ်း ထၢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႄဝႆႉ ၸႅင်ႈၸႅင်ႈလႅင်းလႅင်းယဝ်ႉ။

ပိုၼ်းၶႄႇမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပေႃးထိုင် ADႁူဝ်ပၢၵ်ႇ 4 မႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇႁၼ်ၼႂ်းပပ်ႉပိုၼ်းသီႇၼၢၼ်ႇယီႉ ၾၢင်ၸိုဝ်ႉ(ပိုၼ်းလၢၵ်ႇလၢႆး မိူင်းၽၢႆႇတူၵ်းၸၢၼ်း)လႄႈ ပပ်ႉပိုၼ်းၼၢၼ်ၸူင်ပႃႇၸိၼ်ႇၸိုဝ်ႉ(ပိုၼ်းၼၢၼ်ႇ ၸူင်ပႅတ်ႈတိူင်း)ၼၼ်ႉ တႅမ်ႈၵၢႆႇလူၺ်ႈ လွင်ႈပိဝ်ႇ(ပျူ)ၶဝ် ဢိတ်းဢီႈ။ ဢၼ်ၽွင်းၶဵဝ်လႄႈ မူႇၸုမ်း ယဵၼ်ႇငႄႈပိဝ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ပေႃးထိုင် ၵၢပ်ႈထၢင်ႇၶႄႇၸိူၼ်ယႅၼ်ႇ 18 ပီႊ(AD802)မႃးယဝ်ႉ ၸင်ႇတႄႇလႆႈ ၸွမ်း ၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ်မိူင်းၼၢၼ်ႇၸၢဝ်(လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ) ၶဝ်ၵႂႃႇဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်းထၢင်ႇၶႄႇ၊ ဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈသျၢင်ႇ ဢၢၼ်(ဝဵင်းသီဢၢၼ်မိူဝ်ႈလဵဝ်)ၼၼ်ႉ ပွၵ်ႈႁႅၵ်ႈ။ တင်းမိူဝ်ႈ AD120ၸုမ်းၽွင်းၶဵဝ်လႄႈယဵၼ်ႇငႄႈသၢၼ်ႈၵူဝ်ႇ(မိူင်းတႆး)ၶဝ် ပွၵ်ႈထီႉသွင် ၵႂႃႇဝဵင်းငဝ်ႈမိူင်းတူင်ၶၢၼ်ႉၶႄႇ၊ ဢၼ်ႁွင်ႉလူဝ်ႉယၢင်ႇၼၼ်ႉ မႃးၼပ်ႉတႅၵ်ႈ ၵၼ်တူၺ်းၸိုင် ပိဝ်ႇၶဝ် တူၵ်းလိုၼ်းတႆးဝႆႉ 682 ပီႊမိူင်းဢေႃႈ။ ၼႂ်းဝူင်ႈၵၢင် 682 ပီႊၼႆႉ မိူင်းၶႄႇ ပေႃးလႅၵ်ႈလၢႆႊၶၢႆႉပုတ်ႉမႃး 6 ၵၢပ်ႈပၢၼ်မိူင်းယဝ်ႉ။ ပေႃးဢဝ်လွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးတႅၵ်ႈ ထတ်းဝူၼ်ႉတူၺ်း ၸိုင် ပိဝ်ႇ(ပျူ)ၶဝ်ၼႆႉ မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇလွင်ႈမုၼ်းလႅင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇ၊ လွင်ႈတူင်ႉၼိုင် ပၢႆးမိူင်းလႄႈယဵၼ်ႇငႄႈၵူႈ လွင်ႈလွင်ႈ တူၵ်းလိုၼ်းတႆးဝႆႉၼမ်ၼႃႇ။ သၢၼ်ႈၵူဝ်ႇမိူင်းတႆးမိူဝ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်မိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၸိူင်ႉႁိုဝ် ဢၼ် ဝႃႈၼၼ်ႉ တူၺ်းလွင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉၵေႃႈႁူႉယဝ်ႉ။

—တေသိုပ်ႇတႅမ်ႈထႅင်ႈၶႃႈ—

ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်

ၵေႃႉ ပၼ်တၢင်းႁၼ်ထိုင်

ၼႄထႅင်ႈ

ၸၢႆးလိူၼ်တႆး

ၸၢႆးလိူၼ်တႆး ပဵၼ်ၽူႈၵုမ်းၵမ် လႄႈၵေႃႇတင်ႈ Website www.luentai.info ၼႆႉၶိုၼ်ႈမႃး။
Close