ပိုၼ်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊ


               ၼိူင်ႈၵေႃႉႁူႉၼိူင်ႈဢၼ် ၼိူင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိူင်ႈလွင်ႈ ပိုၼ်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈ ဝႃႈ လုၵ်ႉတၢင်းတီးပႅတ်ႉလူင်းမႃးၵေႃႈလူဝ်ႇ  ꧦ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဝႃႈ ပိုၼ်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊ ပဵၼ်ၵျွၵ်ႉ သႄႇ(ၾၢႆႁိၼ်လူင်)ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ တွင်ႇငူႇ(တူင်ဢူႇ)၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈဝႃႈ ပၵူဝ်း(ပႃႇၵိူဝ်)၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈ သမ်ႉဝႃႈတၵွင်း(တႃႈၵွင်)၊ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဝႃႈပွၵ်ႉၵၢၼ်ႇ(ပူးၵမ်ႇ)တီႈၼၼ်ႉလူဝ်ႇ  ꧦ တီႈၼႆႈလူဝ်ႇ ၽူႈလူင်ႉလႅၼ်ပၢႆးပိုၼ်းတႆးႁဝ်းၶဝ်သမ်ႉ ႁၼ်ထိုင်ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၶႃႈ၊ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းလူင်တႆးႁဝ်းၶဝ် ၸိူဝ်းယၢမ်ႈဢၢၼ်ႇယၢမ်ႈတူၺ်း ပိုၼ်းၵူႊၶိူဝ်း  ꧦမႃးၸိူဝ်းၼၼ်ႉ သမ်ႉၶႂ်ႈမၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်းဢၼ်လႂ် ပဵၼ်ငဝ်ႈၵဝ်ႉပိုၼ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၶႃႈ? သမ်ႉႁၼ်မၢၼ်ႊၶဝ် မၵ်းမၼ်ႈပိုၼ်းၶဝ် ပဵၼ်ဢၼ်လႂ်ပဵၼ် ငဝ်ႈၵဝ်ႉပိုၼ်းမၢၼ်ႊၶဝ်။ 

               မိူၼ်ၼင်ႇ မၢၼ်ႊဝဵင်းထီးၵျႅင်ႉ‘ၶိင်းဢူးပတေႃႇ’ထမ်ႇမၸႃႇရိယ(ၸၢၼ်ႉၶူး) ဝၢတ်ႉ မၸူဝ်းယိင်ႇ လၢတ်ႈဢွၵ်ႇမွၵ်ႇဝႃႈတေႉ “ဝဵင်းတႃႈၵွင်ၼႆႉ တေႁဵတ်းႁိုဝ်ၸႂ်ႈဝဵင်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊ ပဵၼ်ဝဵင်းတႆးလူင်တေႉ  ꧦဢိူဝ်ႈ ဝဵင်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊၼႆႉ မိူၼ်ၼင်ႇၵဝ်လႆႈၽတ်းဢၢၼ်ႇႁူႉႁၼ်မႃး တေႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃးပျႅတ်ႉ“ၶိူဝ်းၽၢမ်း”လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းသဵတ်ႉတၵွင်း ယၢမ်းလဵဝ်မီးၼႂ်းၼေႇ မိူင်းပၢင်းၵလႃးတဵတ်ႉ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၽၢမ်းဢၵျၢင်ႉလု ဝဵင်းသဵတ်ႉတၵွင်းသေၶၢႆႉ(ယၢႆႉ)ပၢႆႈၶဝ်မႃးမိူင်းရ ၶႅင်ႇသေ ႁိုင်ယၢဝ်းၶၢဝ်းၼၢၼ်းမႃး ၵႂၢမ်းၵလႃးဝဵင်းသဵတ်ႉတၵွင်းၶဝ်ၵေႃႈ ႁၢႆၵႂႃႇလွႆး  ꧦသေ ၵွႆပၢႆဝၢႆး မႃး လႆႈၸႂ်ႉၵႂၢမ်းရၶႅင်ႇၶဝ်ၵႂႃႇလုမ်းလုမ်းယဝ်ႉ။

               မိူဝ်ႈၽွင်းယၢမ်းၼၼ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးပဵမ်ႇ ပူၵ်းသၢင်ႈတင်ႈမိူင်းႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇႁူဝ်း ႁူင် တီႈသိုင်ႇတိူင်းမိူင်းပူးၵမ်ႇၼၼ်ႉ ၽွင်းၶၢဝ်းယၢမ်းၼၼ်ႉ မိူင်းတေႃႇမိူင်းၵႃႉၶၢႆၶဝ်ႈဢွၵ်ႇၵၼ် တၢင်းလေႃႉတၢင်းဝူဝ်းတၢင်းမ ဢမ်ႇထၢတ်ႇဢမ်ႇဝၢႆး ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးပဵမ်ႇမိူင်းပူးၵမ်ႇၶဝ်ၸၢႆး  ꧦယိင်း  ꧦ ၵေႃႈ ၵႃႇလိုဝ်ႈယၢင်ႉထင်သဝ်း မိူင်းရၶႅင်ႇၼမ်  ꧦလၢႆ  ꧦသေ ၶၢႆၶူဝ်းၵိၼ် ၶူဝ်းၼုင်ႈၶူဝ်းတိုဝ်း တေ ဝႃႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းရၶႅင်ႇၶဝ်ၼႆၵေႃႈ တေႃႈၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၵူႊၽဝ်ႇၵူႊမိူဝ်ႈတၢင်ႇဢဝ်သိူဝ်ႈၽႃႈ ၶူဝ်းၵိၼ်ၶူဝ်းတိုဝ်း မႃးၶၢႆမိူင်းပူးၵမ်ႇ ၵူႊသမ်ႇသႅၼ်ပိူင် မႃးၶၢႆမႃးသိုဝ်ႉ မႃးလိုဝ်ႈမႃးသဝ်းၼမ်  ꧦလၢႆ  ꧦ ၼင်ႇၵဝ်ႇ ၽဝ်ႇၼၼ်ႉၶိူဝ်းဢၢႆႈၽၢမ်း ‘ပုင်ႇၼႃးပႅတ်ႉ’ၶဝ်ၵေႃႈ ၶဝ်ႈၸွမ်းမႃးၵႃႉၶၢႆ ၸွမ်းပိူၼ်ႈ သေ ၵိူတ်းယၢင်ႉလိုဝ်ႈသဝ်းၵႃႇ ႁႃႁဵတ်းၵၢၼ်ၵူႊသမ်ႇၵူႊမဵဝ်း ပႃႈၵမ်ႉၼမ်တေႉ ႁႃတူၺ်းပေႇ တၢင်ႇၵႃႇလႃး ၼႂ်းၸေႊၼႂ်းဝဵင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ယူႇသဝ်းႁိုင်မႃးသေ တူၺ်းလၢမ်းထိုင်မၢၼ်ႈၼွၵ်ႈ မၢၼ်ႈၸွၵ်ႇ မၢၼ်ႈၸဵင်ႇ ၵႃႇၼမ်လၢႆမႃးသေ သၢႆသိူပ်ႇသၢႆ ၶိူဝ်းသိူပ်ႇၶိူဝ်း ၵူၼ်းသိူပ်ႇၵူၼ်းမႃး ထႅင်ႈတိၵ်း  ꧦ လၢႆးတူၺ်းပေႇတၢင်ႇၵႃႇလႃးၶဝ် ၸိူဝ်းမၢၼ်ႇၵေႃႈမၢၼ်ႇ ၸိူဝ်းမႅၼ်ၵေႃႈမႅၼ်သေမႃး ယူႇသဝ်း ၸႂ်ႉတိုဝ်းၵၢၼ် ၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတၵ်ႉတူၺ်းၶူဝ်ႉၵျႃဝ်ႇ ၵဵင်းမၢၼ်ႈၵိင်းမိူင်း ၵဵင်းႁၢင်ႈ ၵဵင်းႁေႃ ၸိူဝ်းၼႆႉလႂ်သေ ႁိုင်ယၢဝ်းၶၢဝ်းၼၢၼ်းမႃး လၢႆၵၢပ်ႈလၢႆပၢၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃး (ၽၢမ်းယွၵ်း)ၶဝ် ၸင်ႇၶဝ်ႈလႆႈတီႈယူႇ ၸၼ်ႉသုင်သေ ၸင်ႇၸုင်ၸၼ်ၵၼ်မႃးၼမ်  ꧦလၢႆ  ꧦယဝ်ႉ ယူႇႁၢင်ႇၵႆၵၼ်မႃးတၢင်းမိူင်းရၶႅင်ႇၶဝ်သေ သဵင်တၢၼ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်းၵေႃႈ ပိူင်ႈၵၼ်ၵႂႃႇတၢၼ်ႇ  ꧦယဝ်ႉ သဵင်ၶဝ်ၵေႃႈမဝ်မႃး ဢမ်ႇပႃးသဵင်ၼၵ်း သဵင်ၵူင်ၶေႃး မိူၼ်သဵင်ရၶႅင်ႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ 

              ဝၢႆးမႃးထိုင်ပၢၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းၼေႃႇရထႃႇ ၸဝ်ႈၵျၢၼ်ႇသဵတ်ႉၸဝ်ႈၸေႇသူႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ သေ ၸုမ်းၸိူဝ်းၽၢမ်းပုင်ႇၼႃးယွၵ်းၶဝ်သမ်ႉသႅၼ်းထၢင်ႇႁၢင်ႈယဝ်ႉ။ ၸိူဝ်းၶဝ်ႈၸမ်  ꧦလႆႈ ၼႂ်းႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃၵေႃႈမီးမႃးၼမ် ၸိူဝ်းလႆႈပဵၼ်ပူႇၵၢင်ႉႁဵင်ၵိၼ်မိူင်း ၵေႃႈမီးမႃးယဝ်ႉ ၵျူဝ်ႇၵိင်းၶိူဝ်းၸၢဝ်းတႆးပဵမ်ႇၶဝ်ၵေႃႈ ဢူၼ်ႈယွမ်းလူင်းမႃး ၵျူဝ်ႇၵိင်းပုင်ႇၼႃး ယွၵ်းၶဝ်ၵေႃႈ ႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈမႃးသေ လႆႈယူႇႁွမ်းၸွမ်းၵၼ် တင်းၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးပဵမ်ႇလႄႈ လႆႈ ဢူမ်ဢိုၼ်ၵၼ်ၵႂႃႇလွႆး  ꧦသေ ၸင်ႇဝႃႈလိၼ်ဢိုၼ်ၵူၼ်းဢမ်ႇႁၢႆ ၵူၼ်းဢိုၼ်ၵူၼ်းၼႆႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်း ၸင်ႇၸၢင်ႈႁၢႆၼႆ။

               မိူၼ်ၼင်ႇၶိူဝ်းပီႈၼွင်ႉ ၸၢဝ်းတႆးပဵမ်ႇၶဝ်ၼႆႉ ၸူမ်ႁၢႆလၢႆၵႂႃႇၼႂ်းၶိူဝ်းၽၢမ်းပုင်ႇၼႃးယွၵ်း ၶဝ်ၼၼ်ႉယဝ်ႉ ၵွႆပၢႆဝၢႆးမႃး ပဵၼ်ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃးယွၵ်းၵႂႃႇသဵင်ႈ  ꧦသေယဝ်ႉ။ ပိုၼ်းငဝ်ႈၵဝ်ႉမၢၼ်ႊ ဢၼ်ၶႃႈၸဝ်ႈလႆႈဢၢၼ်ႇ ႁူႉႁၼ်မႃးၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈဝဵင်းသဵတ်ႉတ ၵွင်း တေႇငဝ်ႈၵဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႊမႃးၼႆၶႃႈယဝ်ႉ ၶႃႈၸဝ်ႈဢူးပတေႃႇ ဝဵင်းထီးၵျႅင်ႉ”။ ထတ်းသၢင်တူၺ်းၶႃႈလႄႈ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းႁဝ်းၶဝ် တေမိူၼ်ပဵၼ်တေႉယူႇၶႃႈႁိုဝ် ၼိူင်ႈ ၵေႃႉႁူႉၼိူင်ႈဢၼ် ၼိူင်ႈၵေႃႉႁၼ်ၼိူင်ႈလွင်ႈ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ။

                မိူၼ်ၼင်ႇတၢင်းႁၼ်ထိုင်ၶႃႈၸဝ်ႈ ၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈတေႉ တေမိူၼ်ၼင်ႇ‘ဢူးပတေႃႇ’ လၢတ်ႈၼႆႉတေႉယူႇ ငဝ်ႈၵဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႊ လုၵ်ႉတီႈပုင်ႇၼႃးမႃး ပေႃးတေမႃႈထတ်းတူၺ်း ၸႃႇတိ ပီႇၸ လွင်ႈယူႇသဝ်း ႁဵတ်းသၢင်ႈၵိၼ်လႄႈ လွင်ႈလၢႆးတၢၼ်ႈလၢတ်ႈၵႂၢမ်း လွင်ႈၸႂ်ဝႆႉၸႂ်ဝၢင်း ၸိူဝ်းၼႆႉ လွင်ႈၸႂ်ဢႃႇၵႃႇသမၢၼ်ႇၼၽႅၼ်သုင် ဝႃႈႁဝ်းၶိုၵ်ႉႁဝ်းၵျႃႉ ႁဝ်းမီးၵႃႈမီးၶၼ် ႁဝ်းပဵၼ် ၸၼ်ႉၵူၼ်းမႅတ်ႈ လွင်ႈၸႂ်ဝႆႉဝၢင်းမဵဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸႂ်မၢၼ်ႇၼပုင်ႇၼႃးၶဝ်ယဝ်ႉ ၵွႆးၵႃႈဝႃႈၶိူဝ်းပုင်ႇ ၼႃးၼႆႉ မၼ်းဢမ်ႇၸႂ်ႈၶိူဝ်းၸဝ်ႈၶိူဝ်းၶုၼ် မၼ်းပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းၶုၼ်ၸႂ်ႉ ၶိူဝ်းၵူၼ်းယူႇပႃႈတႂ်ႈ ၶုၼ်ၵွႆး မၼ်းပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းမေႃဢုပ်ႇမေႃလၢတ်ႈမေႃၽႅတ်ႉ(ပႅတ်ႉ)မေႃလႅၼ် မေႃလၵ်ႉ မေႃၵဝ်း ၽၢၼ်ႇတႃႇၸဝ်ႈၶုၼ်ၽၢၼ်ႇတႃႇၼႂ်းလူင် မၢၼ်ႈမိူင်း မေႃၽႅတ်ႉ မေႃလႅၼ်တေႃႇပေႃႈမႄႈၵူၼ်း မၢၼ်ႈၵူၼ်းမိူင်း မေႃၵဝ်းႁႂ်ႈမၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃးႁၢင်ႈႁေႃ လူႉလႅဝ်ၵေႃႈ ပဵၼ်ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃးၶဝ်ႁဵတ်း ပဵၼ်လႆႈ ၶဝ်ၼႆႉ ပဵၼ်မဵဝ်းၽီသွင်ၼႃႈၽႃႉသွင်ၶူမ်း ပႅၵ်ႉသမ်ႉဝႃႈ ၶဝ်ၵဝ်းမၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃးလူႉ လႅဝ်သေ ၶဝ်ၶိုၼ်ႈႁဵတ်းၶုၼ်လႆႈသေတႃႉၵေႃႈယႃႇ တႃႇမၢၼ်ႈမိူင်းတေႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇၼၼ်ႉ မၼ်းတေဢမ်ႇႁဵတ်းပဵၼ်လႆႈ~

               ၵွပ်ႈဢမ်ႇၸႂ်ႈမဵဝ်းၶိူဝ်းၶုၼ် ပဵၼ်မဵဝ်းၶိူဝ်းယူႇပႃႈတႂ်ႈၶုၼ်မဵဝ်းပုင်ႇၼႃးၶဝ်ၼႆႉ မေႃၽႅတ်ႉ (ပႅတ်ႉ)လႅၼ်လိင်ႇလၵ်ႉၸၵ်ႉၶုတ်ႈဢမ်ႇသိူဝ်ႈယူဝ်း ၶိူဝ်းပုင်ႇၼႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈပဵၼ်ၸွမ်ၼႆႉ ဢမ်ႇ သူႈမီးပိုၼ်းမၼ်းမႃး ပိုၼ်းၶဝ်ၼႆႉပဵၼ်ပိုၼ်းယူႇ ပႃႈတႂ်ႈၶုၼ်ၵူၺ်း ၶိူဝ်းပႅမ်ႇမၼ်ႇၼပႅမ်ႇမႃႇ ပမ်ႇမႃႇၶဝ်ၼႆႉ လုၵ်ႉတီႈပုင်ႇၼႃးၵြႃးသဵတ်ႉတၵွင်းၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်ပုင်ႇၼႃးရၶႅင်ႇ ၶဝ်ႈမႃးပဵၼ်ပုင်ႇၼႃး မိူင်းပူးၵမ်ႇလႄႈ ၸင်ႇဝႃႈၽႃႇသႃႇၵႂၢမ်းလၢတ်ႈၶဝ် ပဵၼ်ငဝ်ႈၵႂၢမ်းရၶႅင်ႇသေ ၽၢတ်ႇယၢၼ်ပဵၼ်မႃး မၢၼ်ႊ သဵင်ၼၵ်းလႄႈသဵင်ႈမဝ်ၵူၺ်း။

               ဢမူၺ်ႇၶူဝ်းၶွင်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးပဵမ်ႇၶဝ်ၼႆႉ မၢၼ်ႊၶဝ်ပုတ်ႈဢဝ်လႆႈၵႂႃႇလုမ်း  ꧦယဝ်ႉ၊ လွင်ႈ ၾိင်ႈငႄႈၾိင်ႈငႄႈထုင်းမၢၼ်ႊၼႆၵေႃႈ ပႃးမႃးတီႈရၶႅင်ႇၵမ်ႈၽွင်ႈ ဢဝ်တီႈတႆးပဵမ်ႇၶဝ်ၼမ်  ꧦ ၵမ် မႃးတီႈမွၼ်းၶဝ်ၵေႃႈပႃး ဢဝ်မႃးတီႈယူဝ်းတြႃးၵေႃႈၶူၼ်း ဢဝ်မႃးတီႈတႆးယူၼ်း ဢဝ်ၶူၼ်းၶွင်တႆး ႁဝ်း ဢဝ်ၵဝ်းလေႃး ၶူၼ်းၵၼ်ပဵၼ်ဢၼ် ပဵၼ်မႃးၾိင်ႈငႄႈမၢၼ်ႊ ပမ်ႇမႃႇၶဝ်ယဝ်ႉ။ လွင်ႈႁႆႇ လွင်ႈတိုင်ႈ လွင်ႈၵႃႈလွင်ႈဝႅၼ်လွင်ႈၼုင်ႈလွင်ႈမႆႊၸိူဝ်းၼႆႉ ဢဝ်မႃးတီႈၸိူဝ်းၼၼ်ႉလုမ်း  ꧦယဝ်ႉ။ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈမီးၸိုဝ်ႈသဵင်လူင် ႁူဝ်းႁူင်တင်ႈၶိုၼ်ႈလႆႈမႃးၼႆႉ

  •  (1)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸွမ်ႁေႃၶမ်း မိူင်းတွင်ႇငူႇသေ ၽုၺ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၶၢၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇၵူႊၽၢႆႇ  ꧦ မိူဝ်ႈ ၶႉသ 1550။ 
  • (2)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢွင်ႇၸေႇယ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၸွမ်ႁေႃၶမ်းမိူင်းသူၺ်ႇပူဝ်ႇသေ ၽုၺ်ႇၼႃႈသိုၵ်းၶၢၵ်ႈမိူင်းၵႂႃႇ ထိုင်မိူင်းတႆး မိူင်းထႆး လၢႆတီႈလၢႆမိူင်း မိူဝ်ႈ ၶႉသႉ 
  • (3)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းမင်းတုင်း ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း မိူင်းမၢၼ်းတလေး သိုပ်ႇဢုပ်ႉ ပိူင်ႇမိူင်းတႆးမိူင်းမၢၼ်ႊ လႆႈသၢင်းၶွၼ်ႇ ၶဝ်ႈငိုၼ်းၶဝ် မိူဝ်ႈ ၶႉသ 1853-1878ႉ 
  • (4)မိူဝ်ႈပၢၼ်ၸွမ်သိုၵ်းဢွင်ႇသၢၼ်း ၵူၼ်းၶႃးၸႃးပဵၼ်ၸဝ်ႈၶွၼ်ႈႁႅင်းၶွတ်ႇၾၼ်ႈၵၼ်ဢဵၼ်ႁႅင်းလုၵ်ႈသိုၵ်းသၢမ်သိပ်းသေ ၵႂႃႇႁဵ်းဢဝ်ပၺ်ႇၺႃႇပၢႆးသိုၵ်း ပၢႆးမိူင်း တီႈမိူင်းၵျႃႇပၢၼ်ႇယဝ်ႉ သေ ဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင်ယဝ်ႉၵေႃႈ မႃးသူၼ်းတုမ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵူႈၶိူဝ်း  ꧦသေ ပူၵ်းတင်ႈမိူင်း ႁူမ်ႈတုမ်မႂ်ႇလႆႈမႃး မိူဝ်ႈ ၶႉသ 1947 ၼီႈ ၽႅတ်ႉလႅၼ်ၵဝ်းသူႁဝ်းႁႃးတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈၼႆႉ ယဝ်ႉ။
  • (5)ဢၼ်ၼႂ်းပိုၼ်းၶဝ်တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ ပထမမျႅၼ်ႇမႃႇၼႅင်ႇငၢၼ်ႇပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၼေႃႇရ ထႃႇၼႆၼၼ်ႉ ၶဝ်ဢဝ်ပိုၼ်းႁူၼ်လင်ၵႂႃႇ ယိပ်းၵမ်ဢဝ်ၵူၺ်း ဢၼ်ပဵၼ်တေႉမၢၼ်ႇမၼ်း မိူဝ်ႈ ပၢၼ်ၼေႃႇရထႃႇ ၵျၢၼ်ႇသဵတ်ႉ ၸေႇသူႇၶဝ်ၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ယင်းတိုၵ်ႉပဵၼ်ပၢၼ် တႆးပဵမ်ႇယူႇ ဢမ်ႇပႆႇပဵၼ်ပၢၼ်ပုင်ႇၼႃးပႅတ်ႉ ပမ်ႇမႃႇမၢၼ်ႊၵွၼ်ႇ။ ၵွႆးၵႃႈဝႃႈ ပိုၼ်းတႆးပဵမ်ႇလႄႈ ၶိူင်ႊၶူဝ်း ၾိင်ႈငႄႈတႆးပဵမ်ႇၶဝ် ပမ်ႇမႃႇမၢၼ်ႊၶဝ် ယိပ်းၵမ်ဢဝ်လႆႈသဵင်ႈသေ ၶဝ်ၶႂ်ႈမွတ်ႇပႅတ်ႈပိုၼ်းၶိူဝ်း တႆးပဵမ်ႇသေ ဢဝ်ပဵၼ်ပိုၼ်းမၢၼ်ႊၶဝ်ၵႂႃႇ ၸဵမ်ၽႃႇသႃႇ သႃႇသၼႃႇ လိၵ်ႈလၢႆးၾိင်ႈငႄႈတင်း သဵင်ႈ ၸဵမ်သၵ်းၵရဵတ်ႉ ၵေႃးၸႃႇၼႆၵေႃႈ ၶႂ်ႈဢဝ်ပဵၼ်သၵ်းၵရဵတ်ႉၶဝ်ၵႂႃႇ ႁဵတ်းၵဵင်ႈႁွင်ႉဝႃႈ မႅၼ်ႇမႃႇသၵ်ႉၵရဵတ်ႉၼႆဢိူဝ်ႈ သၵ်းၵရဵတ်ႉၵေႃးၸႃႇၼႆၵေႃႈ မိူဝ်ႈပၢၼ်ပုၵ်ႉပႃးၸဝ်ႈရႁၢၼ်းၼၼ်ႉ မွတ်ႇပႅတ်ႈၵေႃးၸႃႇမႃႇႁႃႇသၵ်ႉၵရဵတ်ႉသေ ၶိုၼ်းတေႇမႂ်ႇၵေႃးၸႃႇ သၵ်ႉၵရဵတ်ႉၶိုၼ်ႈမႃး တေႃႇ ႁၢၼ်ႉၼႆႉ 1372 ၼီႈၼႆႉယဝ်ႉ။
  • (6)ၸဝ်ႈယွင်ႈၶွင်ၵႃႈ ၸဝ်ႈသႃႈ(ၼေး)ၶွင်ပေႃး ၸိူဝ်ႉမူင်ႈၵေႃႈမူင်ႈပႅင်း ၸိူဝ်ႉမႅင်းၵေႃႈ မႅင်းႁၵ်ႉ ဢၼ်ႁၵ်ႉႁႅင်းပႅင်းလူၼ်ႉ ပူၼ်ႉလိူဝ်သေပိူၼ်ႈၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဢၼ်ႁၵ်ႉၾိင်ႈငႄႈလိၵ်ႈ လၢႆး ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈၶိူဝ်း ႁၵ်ႉမၢၼ်ႈႁၵ်ႉမိူင်းၼႆႉ ၼမ်ႉၸႂ်ႁၵ်ႉမျႅတ်ႈလိူဝ်သေ ပိူၼ်ႈတင်း သဵင်ႈ  ꧦယဝ်ႉ။ 
  • (7)ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၽႂ်ၵေႃႈမၼ်းႁၵ်ႉ လႆႈၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈတႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ မၢၼ်ႈမိူင်း ၵႂႃႇ သႃႇတၵလၵ်းထၢၼ်လူင်မၼ်း မီးမႃးမိူဝ်ႈၶႉသ 1429 ၼီႈၼၼ်ႉ ဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ပူၼ်ႉ ပႅၼ်ၶဝ်ႈ ၵဝ်းတိုၵ်းယႃႉႁိမ်ၸိင်းမိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႉၶဝ်ၼၼ်ႉ မီးၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၼၢင်းယိင်းဢွၼ်ႇ ၵေႃႉၼိုင်ႈ ၸိုဝ်ႈ“ၵျူင်း”}(Career of Joan of Arc 1429, 31)ၼၼ်ႉ လႆႈၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈတႃႇ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းလႄႈ မၢၼ်ႈမိူင်းသေ ၶၢမ်ႇႁေႉတိုၵ်းၾၼ်းလိုပ်ႈ ႁေႃႈသိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်မႃးယဝ်ႉ၊ ၵွပ်ႈဢဵၼ်ႁႅင်းဢမ်ႇၽိင်ႇပဵင်းၵၼ်သေ သၢဝ်ၼၢင်းႁၢၼ်“ၵျူင်း”ၼႆၵေႃႈလႆႈၶၢမ်ႇဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ် တဵၵ်းသႅဝ်ႈမတ်ႉလႆႈၵႂႃႇသေ ဢဝ်မတ်ႉၸပ်းမႆႉၶွႆႇၶႃပေ ပုၵ်းၸပ်းလၵ်းတီႈၵေႈၵူၼ်းၼမ် ၵၢတ်ႇ ၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉသေ ဢဝ်ၾႆးၸုတ်ႇၽဝ်တၢႆပႅတ်ႈႁႂ်ႈယဝ်ႉ။ ဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ ၼႃႈၵၢၼ်ၵူၼ်းၸၢႆးႁဵတ်းလူင်တေႉ  ꧦၼႆႉ သမ်ႉပဵၼ်မေႈယိင်းဢွၼ်ႇ ၵူၺ်း ယင်းႁတ်းႁၢၼ်ပူၼ်ႉလူၼ်ႉလိူဝ်ၵူၼ်းၸၢႆးၵႂႃႇၼႆႉ မၼ်းတေဢမ်ႇၸႂ်ႈၵူၼ်းတေႉၵူၼ်း မၢၼ်ႇ ႁဵတ်းႁိုဝ်ၵေႃႈ မၼ်းတေပဵၼ်မႄႈၽိူဝ်ႉၽဵတ်ႇၽီၽၢင်းၵူၺ်း ဢဝ်ၶၢဝ်လွင်ႈတၢင်းဢၼ်ၼႆႉ သေ ပိုၼ်ၽေႁႂ်ႈၵူၼ်းမိူင်းတၢင်းၼမ်တၢင်းလၢႆယဝ်ႉ။ မၼ်းလုႁၢႆတၢႆဝၢႆးယဝ်ႉ ပီႊပွင်းသၢမ်ပၢၵ်ႇပီႊသေ ၶိူဝ်းၸၢဝ်းၵူၼ်းပႅင်ႇသဵတ်ႉၶဝ် ၸင်ႇဝႃႈ“ၵျူင်း”ၼႆႉ ဢႅင်းၵလဵတ်ႈၶဝ်ဝႃႈ မၼ်းပဵၼ်မႄႈၽိူဝ်ႉၽီၽႅတ်ႇၼႆၼၼ်ႉဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၵွပ်ႈၾိင်ႈ ငႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႈမိူင်းသေ ၶၢမ်ႇတိုၵ်းတေႃႇထိုင်လႆႈၸုၼ်ႉဢသၢၵ်ႈ တႃႇၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇ ၼႆႉ မၼ်းပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၼၢင်းယိင်း ႁၵ်ႉၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းၾိင်ႈငႄႈမၢၼ်ႈမိူင်းႁဝ်းၵေႃႉၼိူင်ႈဢိူဝ်း မၵ်းမၼ်ႈၼင်ႇၼႆသေ ပၼ်ၶႅပ်းၶူးၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်f(Saint)ႁႂ်ႈယဝ်ႉသေ ၸင်ႇလေႃႇသွၼ်းႁၢင်ႈ တွင်းၶီႇမ ယိပ်းၵမ်လႅဝ်းသေပူၵ်းတင်ႈတမ်းဝႆႉႁႂ်ႈ တီႈၶၢင်ႇၵၢင်ဝဵင်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ 
  • (8)မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈၶႉသ 1940ၼီႈၼၼ်ႉ ၵူၼ်းမိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႉ“ၼပူဝ်ႇ လီႇယၢၼ်ႇ”ၵေႃႈ ၶၢမ်ႇႁေႉတိုၵ်းဢႅင်းၵလဵတ်ႉပူၼ်ႉပႅၼ်မႃးသေ တဵၵ်းသႅဝ်ႈလႆႈၵႂႃႇ ဢဝ်ၵႂႃႇၶင် ဝႆႉတီႈၶွၵ်ႈ “ၵုၼ်သိင်ႇႁႄႇလီႇၼႃႇ”သေ “ၼပူဝ်ႇလီယၢၼ်ႇ”ၵေႃႈ လႆႈလုႁၢႆတၢႆၵႂႃႇတီႈၼႂ်းၶွၵ်ႈ ၵုၼ်ၼၼ်ႉသေ ႁိုင်လၢႆပီႊယဝ်ႉၸင်ႇဢဝ်ၶၢပ်ႈၵႃႇယမၼ်းမႃးမိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႉသေ ႁဵတ်းပွႆးသၢင်း ၶၢပ်ႈၵႃႇယႁၢင်ႊမၼ်းႁႂ်ႈတေႉ  ꧦဝႃႈ  ꧦသေ ၸၢဝ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းပႅင်ႉသဵတ်ႉၶဝ် ၸင်ႇယူၵ်ႉယွင်ႈပဵၼ်ဢႃႇ ၸႃႇၼီႇ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၵေႃႉၼိုင်ႈသေ ၼႂ်းမိူင်းပႅင်ႇသဵတ်ႉၶဝ် ၸင်ႇမၵ်းမၼ်ႈ ၼပ်ႉယမ်မႃး တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉယဝ်ႉ။ 
  • (9)ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ႁဝ်းပဵၼ်ၽူႈၸင်းပိူၼ်ႈ မိူဝ်ႈ ၶႉသ 1545-46/47ၼၼ်ႉ ၶုၼ် ႁေႃၶမ်းမၢၼ်ႊ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးလႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ ၽုၺ်ႇၼႃႈသိုၵ်းတိုၵ်းၶိုၼ်ႈမိူင်းလွႆႊၸိုင်ႈ တႆးႁဝ်း တိုၵ်းပႃးထိုင် မိူင်းလၢဝ်း မိူင်းထႆး ၵႂႃႇယႃႉလုၵဝ်းလႅဝ် ႁိမ်ဢဝ်ၶူဝ်းၶွင်ၾိင်ႈငႄႈၼႂ်း ႁၢင်ႈၼႂ်းႁေႃ ၼႂ်းမၢၼ်ႈၼႂ်းမိူင်း ဢၼ်မီးၵႃႈမီးၶၼ် ယႃႉလုၵဝ်းလႅဝ်ပႃးၵွင်းမူးၽြႃး ဝတ်ႉၵျွင်း ၶွင်သိၼ် မဵဝ်းဢဝ်လႆႈၵေႃႈဢဝ်ၵႂႃႇ မဵဝ်းဢမ်ႇဢဝ်လႆႈၵေႃႈ ယႃႉလုၵဝ်းလႅဝ် ႁဵတ်းႁၢႆႉႁဵတ်းမိူၵ်ႈ ပေႃႈမႄႈၵူၼ်းမိူင်းတႆး မိူင်းထႆး လွင်ႈၵႂႃႇႁဵတ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈလိူင်းၼႆႉ လၢတ်ႈဢမ်ႇယဝ်ႉ ၶႆႊဢမ်ႇသဵင်ႈ လုၵ်ႈဢွၼ်ႇလဵၵ်ႉဢွၼ်ႇ ဢဝ်ၶူၵ်ႉတမ်တၢႆ တႅၼ်ႇတၢႆၵေႃႈႁဵတ်းလူင်ၵႂႃႇဝႃႈၼႆ ထႆးၶဝ်ယင်းတႅမ်ႈ ႁၢင်ႈၼေပိုၼ်းမၼ်းဝႆႉၵွၼ်ႇတေႃႇထိုင်ႁၢၼ်ႉၼႆႉ ထႆးၶဝ်ဢမ်ႇလိုမ်းလႆႈသေ ၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃးဢဝ် သွၼ်ပႃးၼႂ်းႁူင်းႁဵၼ်းပၢႆးပိုၼ်းၵွၼ်ႇ တပိၼ်ႇသူၺ်ႇထီးလႄႈ ပယိၼ်ႉၼွင်ႇ တွင်ႇငူ+တင်း ဢွင်ႇၸေႇယသူၺ်ႇပူဝ်ႇၼႆႉ ၵူၼ်းမိူင်းထႆး ၸၢႆးယိင်းႁႃႈႁူၵ်းလၢၼ်ႉပၢႆ  ꧦ တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉ မၵ်း မၼ်ႈၶဝ်သၢမ်ၵေႃႉပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင် ဢမ်ႇၸွမ်းတြႃးထမ်ႇမလေႃးၵသေဢိတ်းၼႆယဝ်ႉ။ ၶဝ်တေတွင်းၵိုမ်းဢမ်ႇလိုမ်းလႆႈ ၽူႈၶဵၼ်မိူၵ်ႈလိူင်းလူင် သၢမ်ၵေႃႉၼႆႉၵႃႇၶၢဝ်းတၢင်း မိူဝ်းၼႃႈ လၢႆမုၼ်ႇသႅၼ်ပီႊၼႆၵေႃႈ ထၢင်ႇတႆးထႆးၶဝ်တေဢမ်ႇလိုမ်းလႆႈလႃး  ꧦယဝ်ႉ။ မၢၼ်ႊၶဝ်ယူၵ်ႉယွင်ႈဝႃႈ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ ဢႃႇၸႃႇၼီႇလူင်ႁဝ်းၼႆယဝ်ႉ။ 
  • (10)မီးထႅင်ႈၵေႃႉၼိုင်ႈ ဢၼ်ၶဝ်လႆႈယူၵ်ႉယွင်ႈၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်“မွင်ႇယဵတ်ႉ” ၼႆ မိူဝ်ႈဢိင်းၵလဵတ်ႉ ၶၢၵ်ႈမိူင်းၶဝ်ႈမႃးၼၼ်ႉ ၸဝ်ႈသိုၵ်းၵေႃႉလႂ် ဢွၼ်သိုၵ်းၵႃႇႁေႉၶတ်းတိုၵ်း ဢိင်းၵလဵတ်ႉၵေႃႈ သုမ်းၵၢၼ်ႉမႃးသေ မႃးလဝ်ႈလၢတ်ႈၸဝ်ႈႁေႃၶမ်း ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၸင်ႇႁွင်ႉ ဢဝ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်‘မွင်ႇယဵတ်ႉ’မႃးၼႂ်းႁေႃသေ လၢတ်ႈမွၵ်ႇဝႃႈ “ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်ဢူးမွင်ႇယဵတ်ႉ ဢမ်ႇလိူဝ်သေမႂ်းယဝ်ႉ မႂ်းဢွၼ်သိုၵ်းသေၵႃႇႁေႉလႃႈ ပေႃးမႂ်းၵၢၼ်ႉသုမ်းဢၢႆႈၼႃႈၽိူၵ်ႇၶဝ်မႃးယဝ်ႉၵေႃႈ ႁဝ်းလူဝ်ႇၵၢၼ်ႉသုမ်းတၢင်းမိူင်းယဝ်ႉ။ 
                ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းလၢတ်ႈသင်ႇဝႃႈၼင်ႇၼႆသေ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်မွင်ႇယဵတ်ႉၵေႃႈ ႁပ်ႉဢဝ်ၶေႃႈ ဝၢင်းၶပ်ႉ ၼႃႈၵၢၼ်ပုၼ်ႈၽွၼ်းတဵမ်ထူၼ်ႈတၢင်ႇၼိူဝ်မႃးသေ ၵႂႃႇၶတ်းတိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႉတေႉ  ꧦ ဝႃႈ  ꧦ ဢဝ်လၢႆးပရိယေႇသိုၵ်းႁေႉတိုၵ်းၵူႊလွင်ႈၵူႊလၢႆး မၢင်ၸုမ်းဢိင်းၵလဵတ်ႉလႆႈသုမ်းၵၢၼ်ႉၵႂႃႇ ၵေႃႉမီးသေ ၵွႆးၵႃႈဝႃႈ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း ဢဵၼ်ႁႅင်းၶိူင်ႈယိပ်းတိုဝ်းၼႂ်းမိူင်းဢမ်ႇမိူၼ်ၵၼ်ဢမ်ႇ ပဵင်းၵၼ်သေ ၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်မွင်ႇယဵတ်ႉၵေႃႈ ဢမ်ႇၶႂ်ႈၶၢမ်ႇၵႂၢမ်းဝႃႈ ၵၢၼ်ႉသုမ်းသိုၵ်းႁူၼ်ပၢႆႈမႃး ယဝ်ႉၼႆၼၼ်ႉသေ ဢမ်ႇသုတ်းဢမ်ႇႁူၼ် ႁေႉၶၢမ်ႇတိုၵ်းတေႉ  ꧦဝႃႈ  ꧦ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်း လႆႈ ၸုၼ်ႉဢႃႈသၢၵ်ႈၵႂႃႇတႃႇၾိင်ႈငႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇႁႂ်ႈယဝ်ႉ “လႆႈတူၵ်းသုမ်းမိူဝ်ႈပွႆးတိုၵ်းဝဵင်း တၼုၽျူႇယဝ်ႉ”     ပေႃးဝႃႈၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်မွင်ႇယဵတ်ႉ တူၵ်းသုမ်းၵၢၼ်ယဝ်ႉၵေႃႈ လႆႈယွမ်းသုမ်းပၼ်ဢိင်း ၵလဵတ်ႉ ၶဝ်ၵႂႃႇလုမ်း  ꧦယဝ်ႉ၊ လႆႈယွမ်းသုမ်းမႃးလုမ်း  ꧦတေႃႇထိုင်သိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင် ဝၢႆးယဵၼ် ယဝ်ႉသေ ၶဝ်ၸင်ႇမႃးၶူၼ်ႉႁၼ်ၶိုၼ်း ပိုၼ်းၸဝ်ႈသိုၵ်းလူင်မွင်ႇယဵတ်ႉ ပဵၼ်ဢႃႇၸႃႇၼီႇၽူႈ ႁတ်းႁၢၼ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇ လၢႆးသိုၵ်းႁေႉတိုၵ်းဢိင်းၵလဵတ်ႉတေႉ  ꧦဝႃႈ  ꧦသေ ဢမ်ႇယွမ်း သုတ်ႉယွမ်းႁူၼ် ထိုင်တီႈပေႃးလႆႈလူႇၼိူဝ်ႉလိူတ်ႈသၢႆၸႂ် တႃႇၾိင်ႈငႄႈၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းမၢၼ်ႈမိူင်းၵႂႃႇ ၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ၸင်ႇၽွမ်ႉၵၼ်မၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ ပဵၼ်ဢႃႇၸႃႇၼီႇၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၶိူဝ်းႁဝ်းတေႉ  ꧦဝႃႈ  ꧦ ယဝ်ႉၼႆသေ ပၼ်သူးၶူးၽိူၵ်ႇၸိုၼ်ႈၶၢဝ်သႂ် ၸွမ်သိုၵ်းလူင်“မႁႃႇပၼ်ႇထုလ”ၼႆယဝ်ႉ။

                   (ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင်မႁႃႇပၼ်ႇထုလတေႉၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၸဝ်ႈၵႅမ်မိူင်း မိူင်းၵုၵ်ႉ သိင်ႇၼႃႇရုင်ႇ ၵႂႃႇႁဵၼ်းပၺ်ႇၺႃႇမိူင်းတၵ်ၵသူဝ်ႇသေမေႃမႃးၵၢၼ်ပၢႆး လၢႆးပၺ်ႇၺႃႇသိုၵ်း ၵွင်ႈ ၵၢင်ႇႁွၵ်ႇလၢပ်ႇလႅဝ်းလႅတ်းသႅဝ်းတေႉ  ꧦဝႃႈ  ꧦသေ ၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းမႃး ပဵၼ်ၸွမ်သိုၵ်းသုင်သုတ်း မိူင်းသႃႇဝထိၼၼ်ႉယဝ်ႉ)

  • (11)မိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင် ပီႊၶႉသ 1900 ၵျိူဝ်မၼီႇ ၶဝ်ဝႃႈ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ၶဝ် ပဵၼ်“ႁိတ်းတလႃႇ”ၼႆၼၼ်ႉ ပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင် တေႃႇပိူၼ်ႈသေ ၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇပေႃးမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈ “ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင်”ႁိတ်းတလႃႇၼႆယဝ်ႉ။ 
  • (12)မိူၼ်ၼင်ႇၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မီးထႅင်ႈဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင် လႆႈမိူင်းၵွၼ်းၶေႃ ၶိုၼ်းယဝ်ႉလီလီၼၼ်ႉ တီႈမိူင်းၵမ်ပေႃးၸ(ၵမ်ႇပေႃးတီးယႃး)ဝႃႇတႃႉၶေႃႈယိူင်းဢၢၼ်းဢမ်ႇမိူၼ် ၵၼ်သေ ၵႂႃႇႁွင်ႉသိုၵ်းႁိမ်းႁွမ်းမိူင်းပိူၼ်ႈ မႃးယႃႇၵဝ်းတဝ် ၽဝ်ၾုၼ်းၽဝ်ၾႆးၽဝ်ႁိူၼ်းၽဝ် မၢၼ်ႈ ဢၼ်ပဵၼ်ၸွမ်သိုၵ်းလူင်“ပူဝ်ႇပွတ်ႉ”ၼၼ်ႉ လႆႈၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၼင်ႇၵၼ်ၵႃႇ ပေႃးမီးပဵၼ်လၢၼ်ႉပၢႆသွင်လၢၼ်ႉၸမ်  ꧦၼႆႉၵေႃႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇမၵ်းမၼ်ႈဝႃႈပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလူင်ၼႂ်းၵမ် ၾႃႇၼႆသေ တေႃႇထိုင်ၸုမ်းမၼ်းၵၢၼ်ႉသုမ်းသိုၵ်းမႃးသေ ၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇႁွင်ႉဝႃႈတေၸႅတ်ႈထၢမ် မၼ်း ၵူၼ်းၸုမ်းမၼ်းဝႃႈ မၼ်းဢမ်ႇယူႇလီဝႃႈၼႆ ဢမ်ႇပေႃးႁိုင်ၶိုၼ်းႁွင်ႉထႅင်ႈဝႃႈဢမ်ႇယူႇ လီၵေႃႈႁႂ်ႈမႃးဝႃႈၼႆထႅင်ႈသေ ၵူၼ်းၸုမ်းမၼ်းၶိုၼ်းဝႃႈ မၼ်းပေႃးတၢႆယဝ်ႉ ႁႂ်ႈဢဝ်တူဝ်တၢႆမၼ်း မႃး ႁဝ်းပေႃးၽဝ်ပႅတ်ႈယဝ်ႉ ၵူၺ်းမီးလုပ်ႇမၼ်း၊ ဝႃႈၼႆထႅင်ႈၵွၼ်ႇ ၵူၼ်းမိူၵ်ႈလူင်ၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇ ၼႆႉ ၵူၼ်းၼႂ်းမိူင်းၸင်းၵူၺ်းဢမ်ႇၵႃး ပၢႆပႃးၵူၼ်းၵမ်ႇၾႃႇလႆႈၸင်းၸွမ်းသေ ပေႃးလႆႈတၢင်ႇတၢင်း ၽိတ်း ထိုင်တီႈၼႆႉၵွၼ်ႇ...။ 

  • (13)မီးထႅင်ႈမိူၼ်ၼၼ်ၼင်ႇၵဝ်ႇ မိူဝ်ႈသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ဢၼ်ပူင်သိုၵ်းၶၢၵ်ႈမိူင်းဢွၵ်ႇမႃးၼႂ်း ၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇသေ ယႃႉၵဝ်းတဝ် ၽဝ်ႁိူၼ်းယေး မၢၼ်ႈမိူင်းပိူၼ်ႈၼမ်  ꧦလၢႆ  ꧦ ၵဝ်းမေးၵဝ်းလုၵ်ႈပိူၼ်ႈၼမ်  ꧦလၢႆ  ꧦ ၶႃႈႁႅမ်တၢႆၵူၼ်း ၶႃႈႁႅမ်တၢႆသတ်း ၼမ်  ꧦလၢႆ  ꧦသေ ထိုင်တီႈမေႇရိၵၢၼ်ႊတင်းဢိင်းၵလဵတ်ႉ ဢဝ်မၢၵ်ႇပုင်းလူင် ၵႃႇပွႆႇသႂ်ႇၼႂ်းမိူင်းၶဝ် သွင်ႁူၺ်ႇ(လုၵ်ႈ)သေ ၸင်ႇယွမ်းသုမ်းၵၢၼ်ႉယူၵ်ႉမိုဝ်းယဝ်ႉ။ ထိုင်တီႈဝၢႆးသိုၵ်းၵမ်ႇၾႃႇပွၵ်ႈသွင် လႆႈသီႇႁႃႈသိပ်းပီႊမိူင်းမိူဝ်ႈပီႊ 19ပီႊၼၼ်ႉ ၶုၼ် ႁေႃၶမ်းၵျႃႇပၢၼ်ႇ ၵေႃႉဢၼ်ပူင်သိုၵ်းဢွၵ်ႇယႃႇၵဝ်းတဝ်မိူင်းမႃးၼၼ်ႉ သဵင်ႈၵၢမ်ႇတၢႆသေ မိူင်း ၶဝ်ႁဵတ်းပွႆးၸႃႇပၼ သၢင်းၸူဝ်ႇၶၢပ်ႈၵႃႇယမၼ်းၼၼ်ႉ ၽိတ်းမွၵ်ႇၵမ်ႇၾႃႇမိူင်းပွင်းတၢင်းၼမ် လၢႆသေ ၵမ်ႇၾႃႇၸင်ႇၶွမ်ႈၶတ်းဝႃႈ ၽႂ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၵႃႇပွႆးသၢင်းၸူဝ်ႇၶၢပ်ႈၵႃႇယၵူၼ်းႁၢႆႉမိူၵ်ႈလူင် ပေႃးဝႃႈၶဝ်ဢမ်ႇယိၼ်ၽိတ်းယွၼ်းတွင်းပၢၼ်ႇ ၽႂ်ဢမ်ႇလူဝ်ႇၵႃႇၼႂ်းၵမ်ႇၾႃႇပူင်တၢမ်ႇၼင်ႇၼႆ သေ ၶဝ်ၸင်ႇယွမ်းတွင်းပၢၼ်ႇယိၼ်ၽိတ်းသေ ၵမ်ႇၾႃႇၸင်ႇၵႃႇပွႆးသၢင်းၸူဝ်ႇ ၶၢပ်ႈၵႃႇယမၼ်း ႁႂ်ႈယဝ်ႉ။ 
  • (14)မိူဝ်ႈပူၼ်ႉမႃးပီႊ ၶႉသ A.D 1516-1543 ၼီႈၼၼ်ႉ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်လူင် တႆးႁဝ်း “ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ”ပဵၼ်ၶုၼ်ႁေႃၶမ်းဢုပ်ႉပိူင်ႇၼင်ႈၵိၼ်မိူင်းဢႃႇဝ တႆးႁဝ်းတေႉ ယူၵ်ႉယွင်ႈဝႃႈပဵၼ်ဢႃႇၸႃႇၼီႇ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်လူင်“ၸဝ်ႈသိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ”ၼႆယဝ်ႉ။  ၵွႆးၵႃႈ မၢၼ်ႊၶဝ်သမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင် “သိူဝ်ႁၢၼ်ၾႃႉ”ၼႆယဝ်ႉ၊ ပိုၼ်း ႁၢင်ႈလီႁဝ်း သမ်ႉၵႂႃႇပဵၼ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉပိူၼ်ႈ ပိုၼ်းႁၢင်ႈလီပိူၼ်ႈသမ်ႉ မႃးပဵၼ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈႁၢႆႉႁဝ်း ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ႁဝ်းသမ်ႉ ၵႂႃႇပဵၼ်ၽူႈမိူၵ်ႈလိူင်းလူင်ပိူၼ်ႈ ၽူႈႁတ်းႁၢၼ်ပိူၼ်ႈသမ်ႉ မႃးပဵၼ်ၽူႈ မိူၵ်ႈလိူင်းလူင်ႁဝ်း လွင်ႈၼႆႉတေႉ ပဵၼ်ထမ်ႇမတႃႇလေႃးၵယဝ်ႉ၊ ‘ထုၵ်ႇလီမီ ဢမ်ႇလီၸႂ်ၽိုင်ႈ’ ဢၼ်ဝႃႈၼၼ်ႉ မၼ်းတိုၼ်းပဵၼ်ထမ်ႇမတႃႇမၼ်းယဝ်ႉ။
  • (15)ပူၼ်ႉမႃးမိူဝ်ႈပီႊ A.D .1311-1364 ၼီးၼၼ်ႉ ပိုၼ်းၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈယႂ်ႇ လူင်ႁဝ်းႁူင်မႃး ဢၼ်ပဵၼ်ၸဝ်ႈႁေႃၶမ်းလူင်“သိူဝ်ၶၢၼ်ႇၾႃႉ”ၼႆၼၼ်ႉ ၽူႈႁၵ်ႉပိုၼ်း ဢၢၼ်ႇ လိၵ်ႈလၢႆး ၸၢႆးယိင်းတႆးႁဝ်းၵူႊၵေႃႉ တိုၼ်းဝႃႈတေႁူႉၸၵ်းၸိုဝ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈယူႇယဝ်ႉ။ ၼႆႉၵေႃႈပဵၼ်ၽူႈႁတ်းႁၢၼ် ၵတ်ႉၶႅၼ်ႇလူင်ႉလႅၼ်ႇ ၵၢၼ်ပၢႆးၵူႊလွင်ႈ  ꧦယူႇသေ ဢဝ် ပိုၼ်းႁၢင်ႈလီမၼ်းၸဝ်ႈတမ်းဝႆႉပၼ် တႃႇလုၵ်ႈလၢၼ်တႆးတေသိုပ်ႇၸွမ်း ပႃႈလင်မၼ်းၸဝ်ႈမႃး သေ တေသိုပ်ႇယၢင်ႈပႆၵႃႇ ဢၼႃႇၵၢတ်ႉၶၢဝ်းတၢင်းမိူဝ်းၼႃႈ တႃႇတႆးတေႁိူဝ်ႈႁိူင်းၶိုၼ်ႈယႂ်ႇပူၼ်ႉ ပိူၼ်ႈလႆႈဝႆး  ꧦၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈဢဝ်ပိုၼ်းႁၢင်ႈလီ ႁတ်းႁၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၵေႃႇငဝ်ႈတမ်းဝႆႉပၼ် မႃး တႃႇႁဝ်းႁႃးလုၵ်ႈလၢၼ်တႆးမိူဝ်ႈၼႆႉယဝ်ႉ။ ပေႃးဝႃႈႁဝ်းႁႃးဢမ်ႇႁဵတ်းသၢင်ႈၶိုၼ်ႈၸွမ်းလႆႈၵေႃႈ ပဵၼ်ႁဝ်းႁႃးလုၵ်ႈလၢၼ်တႆးမိူဝ်ႈၼႆႉ ၺၢမ်ႉၽႅင်းၵူၺ်းယဝ်ႉ ယႃႇႁႂ်ႈလႆႈပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်တႆးၺႅမ်ႉၽႅင်းၼၼ်ႉ ႁဝ်းႁႃးၸၢႆးယိင်းတႆးမိူဝ်ႈ ၼႆႉလီပွင်ႇၸႂ်သေ ၶတ်းၸႂ်ႁဵတ်းၵၢၼ်တႆး ႁႂ်ႈႁိူဝ်ႈႁိူင်းဝႆး  ꧦတႃႉ ၸၢႆးယိင်းတင်းလၢႆဢိူဝ်ႈ။ 
  • (16)ၸွမ်သိုၵ်းလူင်“ၸဝ်ႈသၢမ်လူင်”ၸိုဝ်ႈသဵင်ႁူဝ်းႁူင်မိူဝ်ႈၼၼ်ႉတေႃႇမိူဝ်ႈၼႆႉ ပူၼ်ႉ မႃးလၢႆပၢၵ်ႇပီႊမိူင်း ၸိုဝ်ႈသဵင်တိုၵ်ႉႁိူင်းႁိူဝ်ႈဝႆႉယူႇ ၸဝ်ႈတႆးလၢႆးဢမ်ႇႁၢႆ တူဝ်တၢႆၸိုဝ်ႈဢမ်ႇႁၢႆ ၸဝ်ႈသၢမ်လူင်ၼႆႉ မိူဝ်ႈတူဝ်မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇပႆႇတၢႆၼၼ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈႁူင်  ꧦႁူဝ်းၽၢႆႇ တိုၵ်းသိုၵ်းၵတ်ႉၶႅၼ်ႇ လူင်ႉလႅၼ်ႇၵၢၼ်ပၢႆးလၢႆးႁွၵ်ႇလၢပ်ႇလႅဝ်းမိုဝ်း ယိူင်းယိုဝ်းတီးလႂ်ၸပ်းမႅၼ်ႈ တီႈၼၼ်ႈ ဝၢႆးသေမၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇမီးယဝ်ႉၵေႃႈ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်းၸဝ်ႈ တိုၵ်ႉလိုဝ်းလင်ႁူဝ်းႁူင် ပဵၼ်ၽီလူင်ဢုပ်ႉပိူင်ႇမၢၼ်ႈမိူင်းတိူင်းၵႃးယူႇ ၶႃႈသိုင်ႇၵူၼ်းမိူင်း ယင်းတိုၵ်ႉႁဵတ်းႁေႃၸဝ်ႈမိူင်း လူင် “ၸဝ်ႈသၢမ်လူင်”တေႃႇႁၢၼ်ႉၼႆႉၵွၼ်ႇ။
             မီးဝႆႉတီႈဝဵင်းမိူင်းၵွင် ၵူၺ်းၵႃႈဝႃႈတႆးႁဝ်းယၢမ်းၼႆႉ လိုမ်းၵုင်ႇမုၼ်မၼ်းၸဝ်ႈဝႆႉယဝ်ႉ ႁိုဝ်ၵေႃႈဢမ်ႇႁူႉ ဢမ်ႇပေႃးႁၼ်တႆးၵႃႇၼပ်ႉယမ်မၼ်းၸဝ်ႈၵႃႈႁိုဝ် ပေႃးႁဝ်းဢမ်ႇၼပ်ႉယမ်ထိုင် မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ တေဢမ်ႇပေႃးတူၺ်းထိုင်ႁဝ်းၵႃႈႁိုဝ်ယဝ်ႉ။ ၶႃႈၸဝ်ႈၽူႈတႅမ်ႈလိၵ်ႈႁဝ်း ၵႂႃႇလႄႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းတူၺ်းထိုင် ႁၢင်ႈႁေႃမၼ်းၸဝ်ႈ တီႈ မၼ်ႈႁေႃၽီဝဵင်းမိူင်းၵွင်သေ ႁၢင်ႈႁေႃမၼ်းၸဝ်ႈၵေႃႈ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိူၼ်ႈၵႆႇႁႂ်ႈသေ ဢဝ်လိၵ်ႈ ပိူၼ်ႈမၢႆသႂ်ႇၸိုဝ်ႈသဵင်ပိူၼ်ႈ ပဵၼ်လိၵ်ႈၶေႇလိၵ်ႈမၢၼ်ႊလၢႆ  ꧦၵူၺ်း ၸိုဝ်ႈသဵင်ၵေႃႈပဵၼ်ၸိုဝ်ႈသဵင် ၶေႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်မၼ်ႊၵွႆး  ꧦယဝ်ႉ။ 

ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၶေႇ ၶၢင် မၢၼ်ႊ ၵလႃး ၶဝ်ၵေႃႈ ပေႃးတေၵႂႃႇႁႃၶူတ်းသႅင်ၶူတ်း ၶမ်းၼၼ်ႉ မႃးတၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင်တီႈႁေႃၸဝ်ႈၽီလူင်“သၢမ်လူင်”ႁဝ်းသေ ၸင်ႇၵႂႃႇၶူတ်း သႅင်ၶူတ်းၶမ်းယဝ်ႉ။ ႁေႃၸဝ်ႈမိူင်းလူင်တႆးႁဝ်းတေႉ  ꧦဝႃႈ  ꧦတႆးႁဝ်းသမ်ႉဢမ်ႇၵႂႃႇတၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင်တီႈ မၼ်းၸဝ်ႈ ၸွင်ႇမၼ်းတေတူၺ်းထိုင်ႁဝ်းလႆႈယူႇႁိုဝ် ၽႂ်မႃးတၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးၵေႃႈ တေ ၸၢင်ႊတူၺ်းထိုင်မၼ်းၵူၺ်းယဝ်ႉယူဝ်း ၶေႇ ၶၢင် ၵရႃး မၢၼ်ႊ ၶဝ်ၵႂႃႇတၢင်တမ်းယွၼ်းသူးၵေႃႈ ဢၢပ်ႈတေၸၢင်ႈတူၺ်းထိုင်ၸွႆႊထႅမ်ၶဝ်ၵူၺ်းယူႇယဝ်ႉ။ 

                   ၸိူဝ်းပဵၼ်ၸဝ်ႈသိုၵ်းၸဝ်ႈႁၢၼ် ၸွမ်ႁၢၼ် ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် ၶုၼ်သိုၵ်းၶုၼ်ႁၢၼ် ၼၢင်းႁၢၼ်တႆးႁဝ်းတၢင်းသဵင်ႈ ယူႇသဝ်းတီႈလႂ် ႁၢပ်ႇၵၢၼ်ယူႇတီႈလႂ်သေတႃႉၵေႃႈ ပေႃးဝႃႈဝေႉ သၢင်ႉတၢင်းတေႃႇဢမ်ႇၼၼ်တင်ႈလႂ်သေ ၵႂႃႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင်တီႈ ႁေႃလူင်မၼ်းၸဝ်ႈၼၼ်ႉ မၼ်းၸဝ်ႈတေၸၢင်ႈတူၺ်းထိုင် ၸွႆႈထႅမ်ႁဝ်းလႆႈယူႇ ၵွပ်ႈႁဝ်းၵေႃႈ ပဵၼ်လုၵ်ႈလၢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈ ၸၢဝ်းၸိူဝ်ႉႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈမၼ်းၸဝ်ႈလၢႆ  ꧦၵူၺ်း ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇတူၺ်းထိုင်ၼၼ်ႉ တေဢမ်ႇ ၸၢင်ႊမီး လိူဝ်သေၸၢဝ်းၶိူဝ်းပိူၼ်ႈလူင်တေႉ  ꧦ ယင်းတိုၵ်ႉမုင်ႈမွင်းထၢင်ႇဝႃႈ မၼ်းၸဝ်ႈတေတူၺ်း ထိုင်ယူႇၼႆသေ ယင်းတိုၵ်ႉၵႂႃႇတၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးယူႇ ဢၼ်ႁဝ်းၼႆႉတေႉ တိုၼ်းပဵၼ်လုၵ်ႈ လၢၼ်ၸဝ်းၶိူဝ်းမၼ်းၸဝ်ႈတေႉ  ꧦဝႃႈ  ꧦလႄႈ ဢၼ်မၼ်းၸဝ်ႈဢမ်ႇတူၺ်းထိုင်ၼၼ်ႉ တိုၼ်းတေ ဢမ်ႇမီးဢမ်ႇပဵၼ်လႃး  ꧦ တိုၼ်းတေတူၺ်းထိုင်ယူႇဢမ်ႇႁၢင်ႉ၊ ၸွမ်သိုၵ်းၸွမ်ႁၢၼ် ၶုၼ်သိုၵ်း ၶုၼ်ႁၢၼ် ၵေႃႉသိုၵ်းၵေႃႉႁၢၼ် ၼၢင်းႁၢၼ်တႆးႁဝ်းၶဝ်တင်းသဵင်ႈ ယုမ်ႇယမ်မၼ်ႈၵိုမ်းၵႅၼ်ႇသေ တၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင် တီႈမၼ်းၸဝ်ႈတႃႉ၊ မၼ်းၸဝ်ႈတေႁူမ်ၸူမ်းသိူဝ်းယုမ်ႉၶူဝ်သေ ၸွႆႈ ထႅမ်တူၺ်းထုင် ၸၢဝ်းၶိူဝ်းႁိူဝ်ႇငိူၼ်ႈလုၵ်ႈလၢၼ်တႆးမၼ်းၸဝ်ႈတင်းသဵင်ႈယူႇ ဝူၼ်ႉထိုင်ၼင်ႇၼႆ သေ ၵႂႃႇၼပ်ႉယမ် တၢင်ႇတမ်းယွၼ်းသူးထိုင် တီႈမၼ်းၸဝ်ႈၵူႈၵေႃႉ ၸၢႆးယိင်းတႆးတင်းသဵင်ႈ တႃႉ။

               
#တီႈမႃး-ပပ်ႉ"ပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆး မိူင်းတႆး၊ မိူင်းၶမ်း-ၶိူဝ်းသၢင်/တႅမ်ႈ

      လိူၼ်တႆး         
    01/10/2016
               

ဝၼ်းၶူးမေႃတႆး


ၸဝ်ႈၶူးမေႃတႆးႁဝ်းၶဝ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇၼၼ်ႉ ႁၢမ်ႉၼမ်ၵိူတ်ႇမိူဝ်ႈလိူၼ်သိပ်းသွင်ၼႆလႄႈ ၽူ ႈလဵပ်ႈႁဵၼ်းပိုၼ်းၸဝ်ႈၶူးမေႃၶဝ်တင်းသဵင်ႈ “လုင်းၶုၼ်မႁႃႇ
(မိူင်းယႆ)”ၸင်ႇဢွၼ်ႁူဝ်သေဢုပ်ႇ ၵုမ်ၵၼ်တီႈႁူင်းမုၵ်ႉၸုမ်းလိၵ်ႈတႆး(တိူၵ်ႈပိတၵၢတ်ႈ) ဝဵင်းတွင်ႇၵျီး မိူဝ်ႈ 1968 ၼၼ်ႉသေၽွမ်ႉ ႁူမ်ႈတူၵ်းလူင်းမၵ်းမၼ်ႈမႃး လိူၼ်သိပ်းသွင်မႂ်ႇၶမ်ႈၼိုင်ႈၼႆႉ ၸင်ႇပဵၼ်ဝၼ်းၶူးမေႃတႆးမႃးယူႇ ယဝ်ႉ။
တီႈမႃး-ပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆးလႄႈပိုၼ်းမိူင်းတႆး(ၶူးၶိူဝ်းသႅၼ်တႅမ်ႈ)
ပိုၼ်ၽႄႈ-လိူၼ်တႆး

ဝၼ်းပီမႂ်ႇတႆး


ၸွမ်းလူၺ်ႈၼိုင်ႈပီမီးသိပ်းသွင်လိူၼ်သေ တႆးၼပ်ႉဢၢၼ်ႇ လိူၼ်ၸဵင်၊ လိူၼ်ၵမ်၊ လိူၼ်သၢမ်၊ လိူၼ်သီႇ၊ လိူၼ်ႁႃႈ၊ လိူၼ်ႁူၵ်း၊ လိူၼ်ၸဵတ်း၊
လိူၼ်ပႅတ်ႇ၊ လိူၼ်ၵဝ်ႈ၊ လိူၼ် သိပ်း၊ လိူၼ်သိပ်းဢဵတ်း၊ လိူၼ်သိပ်းသွင်။ ၼိုင်ႈပီၼႆႉ သဵင်ႈၵႂႃႇမိူဝ်ႈလိူၼ်သိပ်းသွင်လပ်း ၼၼ်ႉလႄႈ ပီမႂ်ႇတႆးၸင်ႇဝႃႈပဵၼ်လိူၼ်ၸဵင်မႂ်ႇၶမ်ႈၼိုင်ႈၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ လိူၼ်ၸဵင်ၼႆႉ ပဵၼ် လိူၼ်ဢၼ်မိူင်းတႆးႁၢင်ႈလီ။ ၶိူဝ်းတႆးၵေႃႈ ပဵၼ်ဝၢႆးၼႃႈၵၢၼ်ယဝ်တူဝ်ႈ၊ ၸူမ်းသိူဝ်းမူၼ်ႈၵျေႃႇ တႄႉတႄႉယဝ်ႉ။

တီႈမႃး-ပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆးလႄႈပိုၼ်းမိူင်းတႆး(ၶူးၶိူဝ်းသႅၼ်တႅမ်ႈ)
ပိုၼ်ၽေ-လိူၼ်တႆး

တႆး ပဵၼ်ၽႂ် လုၵ်ႉတီႈလႂ်မႃး?


တႆးၼႆႉ မိူဝ်ႈပႆႇလူင်းမႃးၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်ယူႇသဝ်းဝႆႉပွတ်းၵၢင်၊ ပွတ်းတူၵ်းၸဵင်ႇၸၢၼ်းဝၼ်းဢွၵ်ႇ ၵုၼ်ဢေးသျႃး(Asia)ယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေၶိုၼ်ႈယူႇတီႈၼိူဝ်ႈလွႆ ဢၢၼ်ႈတႆး-ဢၢႆႈတႆး(Altai) ယဝ်ႉ ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းဢၼ်တေပဵၼ်မႃး တႆး၊ ၵတႆး၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႅၼ်းၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်သိုပ်ႇ လူင်းမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ ပွတ်းၵၢင်လႄႈပွတ်းတူၵ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ။
တႆးၼႆႉ သူင်တီႈဢၼ်မီးၼမ်ႉ၊ တီႈဢၼ်လွင်ႈမႆႈၵတ်းၽဵင်ႇပဵင်းၵၼ်၊ ၵွပ်ႈၼၼ် တႆးသိုပ်ႇၽႄႈလူင်းမႃးယူႇၸွမ်း ၽၢႆႇတူၵ်းၼမ်ႉယၢၼ်ႇၸီႇ၊ ယူႇၼၢၼ်ႇ(မိူင်းသႅၼ်)ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးသေ တႆးမႃးယူႇသဝ်းယဝ်ႉ ႁိုင်ႁဵင်ပီ ၶိူဝ်းဢၼ်တေပဵၼ်ၶႄႇ ၶိူဝ်းပၢၵ်ႇ(Bak)ၼၼ်ႉၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်ၶဝ်ႈမႃး ၸဵင်ႇႁွင်ႇဝၼ်းတူၵ်းမိူင်းၶႄႇ(ယၢမ်းလဵဝ်)ၼၼ်ႉသေ မႃးယူႇတီႈႁူဝ်ၼမ်ႉႁၢၼ်ႇႁူဝ်ႇ(ႁွင်ႈႁူဝ်ႈ)ၼၼ်ႉယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈB.C 3000-2000 ၼၼ်ႉ ဢႃးရီႇယၢၼ်ႇ
(ၶိူဝ်းၵူၼ်းၼိူဝ်ႉၶၢဝ်) လတ်းၶဝ်ႈမႃးၼႂ်းမိူင်း ၵလႃး(India) ပွတ်းတူၵ်း၊ မႃးၸွမ်းၵႄႈလွႆႁူးၵွင်သေ ပူၼ်ႉၶဝ်ႈမႃးတိုၵ်းမုၼ်ႇၶမႃႇလႄႈ၊
မိူဝ်ႈ B.C 2000-1500 ၼၼ်ႉ မုၼ်ႇၶမႃႇၶဝ် ၸင်ႇဢွၼ်ၵၼ်သုတ်ႉပၢႆႈၶဝ်ႈ ၼႂ်းမိူင်းၶႄႇ(ယၢမ်းလဵဝ်)လႄႈ ၽႅဝ်ထိုင် တီႈဢၼ်ၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆး ဢၼ်တေ ၸႅၵ်ႇပဵၼ်ၵႂႃႇ တႆး၊ ၵတႆး၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ၼီးသျႅၼ်းၶဝ် ယူႇသဝ်းၼၼ်ႉသေ ၶဝ်ႈၽႃတတ်းၵႄႈၶဝ်လႄႈ ၸင်ႇလႆႈတႅၵ်ႇယၢႆႈပၢႆႈၽၢတ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉ။ ဝၢႆးပၢႆႈ
ၽၢတ်ႇယဝ်ႉ ၸင်ႇပဵၼ်မႃး တႆး၊ ၵတႆး၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ၼီးသျႅၼ်းယဝ်ႉ။ မိူဝ်ႈပၢႆႈၽၢတ်ႇၵၼ်ၵႂႃႇယဝ်ႉၼၼ်ႉၸိုင် -
တႆး။ ။ယွၼ်ႉလူၺ်ႈ မုၼ်ႇၶမႃႇၽႃႇတတ်းလႄႈ တႆးၸင်ႇၶၢမ်ႈၼမ်ႉယၢၼ်ႇၸီႇ ၵႂႃႇယူႇသဝ်း တီႈဢိူင်ႇႁူႇပေႇ (Hubei)၊ ႁူႇၼၢၼ်ႇ (Hunan ပွတ်းၸၢၼ်း၊ ဢၢၼ်ႇႁူၺ်ႇ (Anhui)သေ တႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈမိူင်း ပဵၼ် မိူင်းၸူႈ (T'su)@ မိူင်းသိူဝ် (T'so)@ၶျူႇ(Chu) ၼႆယူႇယဝ်ႉ။
ဢိင်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႅၼ်း။ ။သမ်ႉပၢႆႈလူင်းၵႂႃႇ ၵုၼ်မလေး၊ မုၼ်ႇၶမႃႇသမ်ႉတိုၵ်းထႅင်ႈလႄႈ သိုပ်ႇပၢႆႈလူင်းၵႂႃႇယူႇသဝ်းတီႈၵုၼ် ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႃး ႁၢၼ်ႉတေႃႇယၢမ်းလဵဝ်။ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႅၼ်းၼၼ်ႉ ယၢမ်းလဵဝ်တႄႉ ၶဝ်ၽႃလိူတ်ႈ မႄႇလႄႇၼီးသျႅၼ်း(Melanesians)ယူႇယဝ်ႉ။ လိူဝ်ၼၼ်ႉ
ၶဝ်ယင်းပဵၼ်မိူင်းဢၼ်ၵႂၢင်ႈတီႈသုတ်း ၼႂ်းဢသီႇယၼ်ႇယူႇယဝ်ႉ။
ၵတႆး။ ။သမ်ႉၵႂႃႇပၵ်းယူႇသဝ်းတီႈ ၵုၺ်ႇၶျွင်ႇ သေ ၽႄႈၸၵ်းၵၼ်ၵႂႃႇထႅင်ႈတၢင်းၸၢၼ်းၵႂႃႇၽႅဝ် ၵႂၢၼ်ႇၸီႇ၊ တူင်ႇၵိၼ်း၊ တေႃႇပေႃးၽႅဝ်ႁၢႆၼၢၼ် (ႁၢႆးၼၢင်း)ယဝ်ႉ။ ၵတႆးၼႆႉႁိုင်မႃးပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းၵႄႈတႆးလႄႈဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႅၼ်း၊ ၵႂၢမ်းၶဝ်ၵေႃႈ ပွင်ႇၵၼ်တင်းသွင်ၽၢႆႇလႄႈ တေလႆႈဝႃႈၶဝ်ၼႆႉ
ပဵၼ် ၶဵဝ် ၶိူဝ်းတႆးသၢမ်ပီႈၼွင်ႉၼႆႉယူႇယဝ်ႉ။
တႆး၊ ၵတႆး၊ ဢိၼ်ႇတူဝ်ႇၼီးသျႅၼ်းၼႆႉ ၵႂၢမ်းလၢတ်ႈ၊ ၾိင်ႈ၊ လွင်ႈယူႇသဝ်း၊ ၽိဝ် ၼိူဝ်ႉၼင်ၶဝ်ၼႆႉ မိူၼ်ၵၼ်တႄႉတႄႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်လႄႈ ၶဝ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၸုမ်းၸၢဝ်းၶိူဝ်း ဢၼ်လဵဝ်ၵၼ်ၼႆ American Anthropologist Dr.Paul Benedict တႅမ်ႈၼႄဝႆႉယူႇ ၼႂ်းၽိုၼ် လိၵ်ႈ Tai Kadia Indonesian, a new aligment in South East Asia, 1942 ၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။
တီႈမႃး-ပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆးလႄႈပိုၼ်းမိူင်းတႆး(ၶူးၶိူဝ်းသႅၼ်တႅမ်ႈ)
ပိုၼ်ၽေ-လိူၼ်တႆး

တႆးၸွင်ႇၸႂ်ၶႄႇ



ၽူႈတႅမ်ႈပိုၼ်းၵမ်ႈၽွင်ႈ တႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ “တႆးၼႆႉလုၵ်ႉတီႈၶႄႇယဵၼ်းပဵၼ်မႃး”ၼႆလႄႈ ၽူႈဢၼ်ဢမ်ႇလဵပ်ႈႁဵၼ်း ႁၼ်ထိုင်ပိုၼ်းလီလီလႄႈသင်၊ ၽူႈဢၼ်ထၢင်ႇၶိုၵ်ႉၶႄႇလႄႈသင်၊ တိုၼ်းတေယုမ်ႇယမ် လွင်ႈၼႆႉယူႇ။ တီႈတႄႉၸိုင် တႆးၵေႃႈဢမ်ႇၸိူဝ်ႈၶႄႇ၊ ၶႄႇၵေႃႈဢမ်ႇၸိုဝ်ႈ တႆး၊ တိုၼ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသွၼ်ဢၼ် ယူႇသဝ်းၵိုၵ်းႁွမ်းၸွမ်းၵၼ် ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမႃးၼၼ်ႉ ယဝ်ႉ။ ယွၼ်ႉလူၺ်ႈတႆးၵေႃႈယၢမ်းလဵဝ်ဢမ်ႇၵိုတ်းဝႆႉ ပပ်ႉပိုၼ်းဢၼ်မၼ်ႈၵႅၼ်ႇ တႃႇတေထဵင် လႆႈၶိုၼ်းလႄႈ ၵေႃႉဢမ်ႇႁူႉဢမ်ႇႁၼ်ၵေႃႈၼမ်သေ ၸင်ႇလႆႈယုမ်ႇၵႂၢမ်းပိူၼ်ႈယူႇ။ ၸဝ်ႈၵဝ်ႇ ပဵၼ်သင်?၊ ပဵၼ်ၶႄႇယဵၼ်းႁႃႉ?၊ ပဵၼ်ၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်ၼိုင်ႈ ႁင်း ၵူၺ်းႁႃႉ?ၼႆၵေႃႈ ဢမ်ႇဢွၼ် ၵၼ်ႁူႉပွင်ႇလႆႈလီလီ။
တီႈတႄႉၸိုင် ၸဵမ်မိူဝ်ႈၶိူဝ်းၵူၼ်းဢၼ်တေပဵၼ်ၶႄႇမႃး ၶိူဝ်း ပၢၵ်ႉ(Bak)ၼၼ်ႉယင်း ပႆႇလူင်းမႃးယူႇၼႂ်းမိူင်းဢၼ်ႁွင်ႉဝႃႈ မိူင်းၶႄႇ(China)ယူႇယၢမ်းလဵဝ်ၼၼ်ႉ တႆးပေႃးတိုၼ်းမႃး ယူႇသဝ်းထႃႈဝႆႉ ဢွၼ်တၢင်းၶဝ်ယူႇယဝ်ႉ။ တႆးမႃးယူႇတႄႇတင်ႈဝၢၼ်ႈ၊ ဝဵင်း၊ မိူင်းသေ ယူႇသဝ်း ယဝ်ႉႁိုင်ဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီယဝ်ႉ ၸင်ႇၸၢဝ်းၶိူဝ်း ပၢၵ်ႉ(Bak)ၼၼ်ႉ ဢွၼ်ၵၼ်လူင်းမႃးယူႇ ၸွမ်း ႁိမ်းၶႅပ်ႇၼမ်ႉလႅၼ်လိၼ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းတႆး၊ မႃးယူႇပဵၼ်ၼင်ႇၶႅၵ်ႇတႆး၊ တႆးဢမ်ႇႁူႉၶဝ်ပဵၼ်ၵူၼ်း ၶိူဝ်းသင်၊ တႆးႁွင်ႉၶဝ်ဝႃႈ “ၶႅၵ်ႇ”၊ လူဝ်ႇႁဵတ်းသင်၊ လၢတ်ႈသင်ၵေႃႈ တႆးဝႃႈၶဝ်“ၶႅၵ်ႇ”၊ ၵႂႃႇ ႁွင်ႉၶႅၵ်ႇၸိူဝ်းၼၼ်ႉမႃးလႄႈ၊ ၵႂႃႇၸူးၶႅၵ်ႇၼၼ်ႉလႄႈၼႆသေ ႁိုင်မႃး“ၶႅၵ်ႇ”ၼၼ်ႉ ယဵၼ်းႁွင်ႉ ပဵၼ်“ၶႄႇ”ၼႆ မႃးယူႇယဝ်ႉ။
ၸဝ်ႈပိုၼ်းၶဝ်ဝႃႈ ၼႂ်းၵမ်ႇၽႃႇၼႆႉ လႆႈႁၼ်ပိုၼ်းၶႄႇဢွၼ်တၢင်းပိူၼ်ႈသုတ်း(ၸဝ်ႉ သေပိူၼ်ႈ)ၼႆသေတႃႉ တႆးသမ်ႉတိုၼ်းမႃးယူႇဢွၼ်တၢင်းၶဝ်ယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ် သင်ဝႃႈၶႄႇၸဝ်ႉ သေပိူၼ်ႈၼႆၵေႃႈ ဢၼ်တေၸဝ်ႉသေၶႄႇၶဝ်ၼၼ်ႉ သမ်ႉယင်းမီးတႆး ထႅင်ႈလူးၵွၼ်ႇ။
ယွၼ်ႉတႆးၸဝ်ႉသေၶႄႇလႄႈ ၸဝ်ႈပိုၼ်း(ၽူႈတႅမ်ႈပိုၼ်း)ၶဝ် ၸင်ႇတႅမ်ႈဝႆႉဝႃႈ“တႆး ၼႆႉပဵၼ်ပီႈဢၢႆႈလူင်ၶႄႇ(Tai is the eldest brother of Chinese)ပဵၼ်ပီႈၶႄႇယဝ်ႉ။ ၵွပ်ႈၼၼ်ပေႃးလဵပ်ႈ၊ ႁဵၼ်းပိုၼ်းလီလီၸိုင် ၶႄႇၵေႃႈ ဢမ်ႇၸိုဝ်ႈတႆး၊ တႆး ၵေႃႈဢမ်ႇၸိုဝ်ႈၶႄႇ၊ တိုၼ်းပဵၼ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းသွၼ်ဢၼ် ယူႇၵိုၵ်းႁူမ်ႈၵၼ်တိုၵ်းၵၼ်၊ ၽၼ်း ၵၼ်၊ ႁိမ်ဝၢၼ်ႈမိူင်းၵၼ်မႃး ၸဵမ်မိူဝ်ႈဢၢၼ်ႇႁူဝ်ႁဵင်ပီမႃးၼၼ်ႉယူႇယဝ်ႉ။

ဢဝ်မႃးတီႈ - ပပ်ႉပိုၼ်းၶိူဝ်းတႆး လႄႈ ပိုၼ်းမိူင်းတႆး| ၼႃႈ2 (ၶူးၶိူဝ်းသႅၼ်တႅမ်ႈ)

လိူၼ်တႆး
17-09-2016

download Microsoft Office 2016

တႃႇ Computer ၼိုင်ႈလုၵ်ႈၼႆႉ ပေႃးဢမ်ႇမီးMicrosoft Officeတိုၼ်းဢမ်ႇပဵၼ်ၼႆၶႃႈလႄႈ၊ မိူဝ်ႈၼႆႉလိူၼ်တႆးဢဝ် Microsoft Office 2016 ဢၼ်ဢွၵ်ႇမႃးၵမ်းလိုၼ်းသုတ်းၼၼ်ႉ မႃးၽၢၵ်ႇပၼ်ၶႃႈဢေႃႈ။

Microsoft Office 2016
-တႃႇလူတ်ႇလူင်းၼၼ်ႉ ၼဵၵ်းတီႈ တၢဝ်းလူတ်ႇတီႈတႂ်ႈၼႆႉၼိုင်ႈၵမ်းသေ ပႂ်ႉၵႅပ်ႉၼိုင်ႈ ၵမ်းၼၼ်ႉမၼ်းတေလူတ်ႇႁင်းၵူၺ်းမၼ်းၶႃႈ File မၼ်းတေမီးမွၵ်ႈ2.20 GB လႄႈတေလႆႈၸႂ်ႉၶၢဝ်းယၢမ်း1-2ၸူဝ်ႈမူင်းၶႃႈ။


👉 microsoft office 2016+crack


ၶုၼ်သၢမ်လေႃး- ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇလႄႈ ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး

ၶုၼ်သၢမ်လေႃး- ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇလႄႈ ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး
2.Sarm Lor and O paem Tai Mao
ၼႂ်းၵႃႈဢပုမ်ႇတႆးၵူႈပွတ်းတွၼ်ႈ ၸဵမ်မိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ၼပ်ႉသွၼ်ႇထိုင်ယၢမ်းလဵဝ် မီးမႃးပဵၼ်ပၢၵ်ႇပၢၵ်ႇႁူဝ်ၼၼ်ႉ ဢပုမ်ႇပိုၼ်းၸိူင်းၶုၼ်သၢမ်လေႃးၵဵင်းတွင်း ၊ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇမိူင်းၵိုင် ပဵၼ်ဢၼ်ၸိုဝ်ႈယႂ်ႇလိုဝ်းလင် ၽႄႈလိူဝ်ပိူၼ်ႈႁူဝ်ၼိုင်ႈ ၼႂ်းၸိူဝ်ႉၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ။ ယႂ်းႁိုၼ်ၽိုၼ်ပပ်ႉ ၶုၼ်သၢမ်လေႃးၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ယၢမ်ႈတွၼ်ႉငိၼ်းဝႃႈ ၶူးမေႃလိၵ်ႈတႆး ၼၢင်းၶမ်းၵူႇ (လုၵ်ႈယိင်းၸဝ်ႈၵၢင်းသိူဝ်) ပဵၼ်ၵေႃႉတႅမ်ႈဝႆႉ ။ ပဵၼ်ပိုၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉသဝ်ႈမွင် ၽူဝ်မၢဝ်ႇမေးသၢဝ် မိူင်းၼိူဝ်မိူင်းတႂ်ႈ တၢႆၽၢတ်ႇၵၼ် ၊ သမ်ႉလႆႈႁၼ်ပႃးလွင်ႈယူႇသဝ်းၵိၼ်သၢင်ႈ ၊ ၾိင်ႈႁိတ်ႈႁွႆးတႆးမိူဝ်ႈၵွၼ်ႇ ပူၼ်ႉမႃး 4-5 ပၢၵ်ႇပီမိူင်း ။
ပေႃးၵဵဝ်ႇလူၺ်ႈလွင်ႈတၢင်းႁၵ်ႉၼႆႉ ၼႂ်းၶိူဝ်းတႆးႁဝ်း ယုမ်ႇယမ်ၼပ်ႉထိုဝ်တၢင်းႁၵ်ႉ ၶုၼ်သၢမ်လေႃးလႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ (ဢူးပဵမ်ႇ) တႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ။ ထိုင်တီႈ ၽူႈႁဵတ်းၵၢၼ်ပၢႆးမွၼ်းၶဝ် မိူၼ်ၼင်ႇမေႃတႅမ်ႈႁၢင်ႈၸိူဝ်းၼႆႉ ပေႃးၶဵၼ်ႇတႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃး ပိုၼ်းၸိူင်းတၢင်းႁၵ်ႉၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၵဵင်းတွင်းလႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇမိူင်းၵိုင် ။ မေႃတႅမ်ႈၽဵင်းၵႂၢမ်းႁွင်ႉၵႂၢမ်းတင်းလၢႆၵေႃႈ ပေႃးတႅမ်ႈမၢၵ်ႇႁွင်ႉမၢၵ်ႇၵၼ် လၢႆလၢႆၵေႃႉ ။ တၢင်းႁၵ်ႉၶဝ်သွင်ၵေႃႉၼႆႉ ပဵၼ်တၢင်းႁၵ်ႉဢၼ်ၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ လီႁူမ်ၸူမ်းၸွမ်းသေတႃႉၵေႃႈ လိုၼ်းသုတ်းသမ်ႉယဝ်ႉၵႂႃႇတီႈ လွင်ႈသဝ်ႈဝဝ်းမွင် ဢၼ်ယိၼ်းလီၶေႃးၶူမ်မွင်ၸႂ်ၸွမ်းၼၼ်ႉယဝ်ႉ ။
Khun sam law
“ ပေႃးဝႃႈ ပီႈတူၺ်းလၢဝ်ယူႇၼိူဝ်သုင် မၼ်းမိူၼ်ၶုၼ်သၢမ်လေႃးၼၢင်းဢူးပဵမ်ႇ လႆႈၽၢတ်ႇယၢၼ်ၵၼ် တေႃႇၸူဝ်ႈသဵင်ႈသုတ်းပၢၼ် မိူဝ်ႈလႂ်ၸွင်ႇတေၶွႆႈၶိုၼ်းၵၼ် တၢင်းႁၵ်ႉႁဝ်းႁႃးၵေႃႈတေႃႈၼင်ႇၼၼ် ” ။ “ ၶုၼ်သၢမ်လေႃးၼၢင်းဢူးပဵမ်ႇ ႁၵ်ႉၵၼ်ပေႃးလႆႈတၢႆၵႂႃႇ ၶေႃးၶူမ်ၵွပ်ႈလွင်ႈလူၺ်ႈတၢင်းႁၵ်ႉႁဝ်းယူႇ ” ၵႂၢမ်းၸိူဝ်းၼႆႉ ပဵၼ်ၵႂၢမ်းဢၼ်မေႃႁွင်ႉၵႂၢမ်းလူင် ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း ႁွင်ႉမႃးၸဵမ်မိူဝ်ႈလႂ်လႂ်ယဝ်ႉ ။ ဝၢႆးမႃး မေႃႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းတႆးၵေႃႈ ႁွင်ႉမၢၵ်ႇၵၼ် ဢမ်ႇႁူႉပဵၼ်လၢႆၵေႃႉလၢႆႁူဝ်ၵမ်းလဵဝ် ။
ၸိူင်ႉႁိုဝ်ၵေႃႈယဝ်ႉ ၼႂ်းပိုၼ်းၸိူင်းလွင်ႈၶုၼ်သၢမ်လေႃးလႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇၼႆႉ မီးလွင်ႈလီဝူၼ်ႉၸွမ်းလႄႈ မီးလွင်ႈလီထတ်းသၢင်ၸွမ်းတင်းၼမ် ။ ၵဵဝ်ႇၵပ်းလွင်ႈၼႆႉ ၵမ်ႈၽွင်ႈလၢတ်ႈဝႃႈ ၶုၼ်သၢမ်လေႃးလႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမႃးတႄႉ ပဵၼ်လွင်ႈဢၼ်ပဵၼ်တႄႉမီးတႄႉ ။ ၼႂ်းၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃမိူင်းတႆးၵေႃႈ မီးလၵ်းထၢၼ် (သၢၵ်ႈသေႇ) မၼ်းမႃး တေႃႇထိုင်ယၢမ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ။ တီႈႁိူၼ်းၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၵဵင်းတွင်းၵေႃႈ မီးယူႇတေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် ။ ၶုမ်ၵုတ်းပႃႇႁဵဝ်ႈ ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇၵေႃႈ မီးယူႇတီႈမိူင်းၵိုင် တေႃႇဝၼ်းမိူဝ်ႈလဵဝ် – ဝႃႈၼႆၵၼ် ။
Samlaw O-piam
ၵူၺ်းၵႃႈ ၵမ်ႈၽွင်ႈသမ်ႉဝႃႈ ပဵၼ်ဢပုမ်ႇၵူၺ်း ၊ ဢမ်ႇၸႂ်ႈလွင်ႈၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈတႄႉ ၼႆၵေႃႈမီး ။ လွင်ႈၼႆႉ ဢိင်ဢၢင်ႈၵၼ်ဝႃႈ မေႃတႅမ်ႈလိၵ်ႈၶဝ်မိူဝ်ႈၵူႈပွၵ်ႈ မေႃတူၺ်းၸွမ်းၾိင်ႈတိုၼ်းပဵၼ် သၽႃႇဝၼမ်ႉလိၼ်ႁိၼ်ၽႃမိူင်းတႆးသေ တႅမ်ႈဢွၵ်ႇမႃးၵူၺ်း ။ မိူၼ်ၼင်ႇ တီႈမိူင်းၵိုင်ၼၼ်ႉ ၶုၼ်သၢမ်လေႃးလႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ယုမ်ႉတေႃႇၵၼ်ၵၼ် ႁဵတ်းႁႂ်ႈလိၼ်မိူင်းပေႃးၶူင်ႈယၢၼ်းၸိူဝ်းၼၼ်ႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၊ ၾိင်ႈပိူင်လိၼ်မိူင်း တိုၼ်းၶူင်ႈယၢၼ်းၵူႈတီႈယူႇယဝ်ႉ ။ ဢၼ်ဝႃႈတၢႆၵႂႃႇပဵၼ်လၢဝ်ယူႇၼိူဝ်ၾႃႉ လၢဝ်ၵၢၼ်းသၢမ်တႃ ၊ ဢမ်ႇၼၼ် လၢဝ်ၶုၼ်သၢမ်လေႃးလႄႈၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ဢၼ်မီးလၢဝ်သၢမ်လုၵ်ႈ ႁွင်ႉဝႃႈၵၢၼ်းသၢမ်တႃ ၶႅၼ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈလၢဝ်ၼႆႉ မီးၵိုၵ်းၵၢင်ႁၢဝ်မႃး ၼပ်ႉႁူဝ်လၢၼ်ႉလၢၼ်ႉပီယဝ်ႉ ။ ဢၼ်ဝႃႈဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄး ပဵၼ်ဝဵင်းၵျွၵ်းမႄး ၊ ယွၼ်ႉတၢင်ႇမႃႉၶုၼ်သၢမ်လေႃးၵိူင်း တေပိၼ်ႈတူၵ်းသေ ၶုၼ်သၢမ်လေႃးလုၵ်ႉၼိူဝ်မႃႉတူဝ်ၼိုင်ႈ ၵျွၵ်းၵႂႃႇမႄးတၢင်ႇမႃႉၼၼ်ႉ ၼႆၵေႃႈဢမ်ႇၸႂ်ႈ ၊ ၵွပ်ႈဝႃႈ ဝဵင်းၵျွၵ်ႉမႄးၼႆႉ ပဵၼ်ဝဵင်းႁိၼ်လမ် ၊ လုၵ်ႉတီႈႁိၼ်လမ်သေ ၶိုၼ်းပိၼ်ႇၵႂၢမ်းမၢၼ်ႈမႃးၵမ်းသိုဝ်ႈဝႃႈ ၵျွၵ်ႉမႄး – ဝႃႈၼႆၵၼ် ။
ၵမ်းၼႆႉ ႁဝ်းမႃးသွၼ်ႇဝႃႈ လွင်ႈၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇၼႆႉ ပဵၼ်လွင်ႈတႄႉမီးတႄႉ ၊ ၵိူတ်ႇၶိုၼ်ႈမီးမႃးတႄႉ ၼႆသေၵွၼ်ႇလႃႈ ။ ပီႈၼွင်ႉမိူင်းၵဵင်းတွင်းၶဝ်တႄႉ ပီ 2016 ၼႆႉ တေၸတ်းႁဵတ်း ပၢင်ပွႆးယုၵ်ႉယွင်ႈၶုၵ်းထူပ်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇပိုၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉတႆး ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 1,001 ပီ ၊ ၼႂ်းဝၼ်းတီႈ 11/02/2016 ဢၼ်မႅၼ်ႈဝၼ်းတႆး လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ၊ တီႈဝၢင်းႁေႃၶုၼ်သၢမ်လေႃး ဝၢၼ်ႈပႃႇသႃ မိူင်းၵဵင်းတွင်း ။
ပၢင်ပွႆးၼႆႉ တေၸတ်းတင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 6 တေႃႇထိုင် 11 ၶၢဝ်းတၢင်း 6 ဝၼ်း ။ ဢၼ်ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈၸတ်းႁဵတ်း ပဵၼ်ၸုမ်းပီႇတုၸိတ်ႉ SSS လႄႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ၵဵင်းတွင်း ။ ပီၼႆႉ ၼႂ်းပၢင်ပွႆး တေမီးမေႃႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းပၢၼ်မႂ်ႇ ၸိုဝ်ႈသဵင်ယႂ်ႇ ၸၢႆးပိုၼ်း၊ ၸၢႆးလၢဝ်မိူင်း (ယၢဝ်း) ၊ ၶိင်းလၢဝ် ၸိူဝ်းၼႆႉမႃးလဝ်ႇမူၼ်ႈတူၼ်ႈၸႂ်ပၼ် ။ ၵႂၢမ်းပၢၼ်ၵဝ်ႇ တေမီးၸုမ်းၸၢႆးၶိူဝ်းသုင် ၸိူဝ်းၼႆႉ ။
မိူဝ်ႈပီၵၢႆ 2015 (လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ) ၼၼ်ႉၵေႃႈ ၵေႃလိၵ်ႈလၢႆးလႄႈၾိင်ႈငႄႈတႆး ဝဵင်းၵဵင်းတွင်း ဢွၼ်ႁူဝ်ၼမ်းၼႃႈ ပီႈၼွင်ႉမိူင်းၵဵင်းတွင်းသေ ၸတ်းႁဵတ်းပၢင်ပွႆးၶုၵ်းထူပ်း ဝၼ်းၵိူတ်ႇပိုၼ်းဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉတႆး ၶုၼ်သၢမ်လေႃး လႄႈၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ၶွပ်ႈၶူပ်ႇ 1,000 (တဵမ်ႁဵင်ပီ) ၊ ဢွင်ႈတီႈဝၢင်းႁေႃၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၶၢဝ်းတၢင်း 6 ဝၼ်း တင်ႈတႄႇဝၼ်းတီႈ 17-22/01/2015 ၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ ၼႂ်းပၢင်ပွႆးၵေႃႈ မီးႁွင်ႈၼႄပိုၼ်း ၊ တၢင်းၵႃႈၾိင်ႈထုင်း ။ မီးပၢင်မူၼ်ႈသိူဝ်း ႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းတႆးပၢၼ်မႂ်ႇ ပၢၼ်ၵဝ်ႇၸိူဝ်းၼႆႉတႄႉတႄႉဝႃႈဝႃႈ ။ ပၢင်ပွႆးမိူဝ်ႈပီၵၢႆ ယင်းမီးမေႃၵႂၢမ်းလူင် ၸၢႆးသၢႆမၢဝ်း ဢိၵ်ႇၸၢႆးပိုၼ်း ၸိူဝ်းၼႆႉ မႃးႁွင်ႉၽဵင်းၵႂၢမ်းလူးၵွၼ်ႇ ။
ယိူင်းဢၢၼ်း ဢၼ်လႆႈၸတ်းပၢင်ပွႆးၼၼ်ႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ႁဵတ်းတႃႇၼတၢင်းလီၼႃးမုၼ် ၸႅၵ်ႇဝၢၵ်ႈၵုသူလ် ၸူးထိုင်ဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃးလႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ။ ႁႂ်ႈပီႈၼွင်ႉတႆးတီႈၸမ်တီႈၵႆ လႆႈမႃးႁူပ်ႉထူပ်းမိုတ်ႈၵိုဝ်း ၸမ်ၸႂ်ၵၼ် ၊ ႁႂ်ႈမၢဝ်ႇသၢဝ်တႆးမေႃႁၵ်ႉၵၼ် ပၼ်ႈၵႅၼ်ႇၼႅၼ်ႈၼႃ၊ ႁႂ်ႈႁၵ်ႉၵၼ် မိူၼ်ၼင်ႇၶုၼ်သၢမ်လေႃး လႄႈ ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ – ၼႆယဝ်ႉ ။
ထႅင်ႈလွင်ႈၼိုင်ႈၵေႃႈ ပီႈၼွင်ႉမိူင်းၵဵင်းတွင်းၵမ်ႈၽွင်ႈ မီးတၢင်းယုမ်ႇယမ်ဝႃႈ ပေႃးလႆႈၸတ်းပွႆး ၶုၼ်သၢမ်လေႃးၼႆၸိုင် ဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး ပႂ်ႉပႃးတူၺ်းထိုင် ။ တင်ႈတႄႇ လႆႈၸတ်းပၢင်ပွႆးမႃးလၢႆလၢႆပီၼႆႉ ပီႈၼွင်ႉမိူင်းၵဵင်းတွင်းၵေႃႈ ယူႇငၢႆႈလူမ်ၸႂ် ၵတ်းယဵၼ်သိူဝ်းၸႂ်မႃး – ၼႆယဝ်ႉ ။
မိူင်းၵဵင်းတွင်း ၵိင်ႇၸႄႈဝဵင်းၵဵင်းတွင်းၼႆႉ ယူႇၼႂ်းၸႄႈဝဵင်းမိူင်းၼၢႆး ၸႄႈတွၼ်ႈလၢင်းၶိူဝ်း ၸိုင်ႈတႆးပွတ်းၸၢၼ်း ။
ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉတႆးၼႆႉ တီႈၼႂ်းမိူင်းထႆးၵေႃႈ ၶိူဝ်းႁိူၼ်းၶုၼ်သၢမ်လေႃး ယၢမ်ႈဢွၼ်ႁူဝ်မူႇၸုမ်းပီႈၼွင်ႉတႆး ၼႂ်းၵဵင်းမႆႇ ၸတ်းႁဵတ်းမႃးယဝ်ႉ လၢႆတီႈလၢႆပွၵ်ႈ ။ ယိူင်းဢၢၼ်းပိူဝ်ႈတႃႇ ႁႂ်ႈဝိၺၢၼ်ႇၶႂၼ်ငဝ်း ၶုၼ်သၢမ်လေႃး – ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ လႆႈႁပ်ႉၽွၼ်းလီၼႃးမုၼ်လႄႈ ႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး မီးလွင်ႈၽွမ်ႉႁူမ်ႈၵၼ် ၊ ႁႂ်ႈပဵၼ်ၵၢၼ်ထႅမ်သၢင်ႈပႃႇရမီႇ ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆး ႁႂ်ႈလႆႈလီၸၢတ်ႈၼႆႉၸၢတ်ႈၼႃႈ ။
ၼွၵ်ႈသေၼၼ်ႉ ယိူင်းဢၢၼ်းပႃး ပိူဝ်ႈတႃႇႁႂ်ႈၵူၼ်းၵူႈၸိုင်ႈမိူင်းၼႂ်းလုမ်ႈၾႃႉ ႁူႉၸၵ်းတႆး ၊ ႁူႉပိုၼ်းတႆး ၊ ႁူႉထိုင်လွင်ႈမိူင်းတႆး ၊ မီးၽူႈၵေႃႉမီးသၸ်ႉၸႃႇတၢင်းႁၵ်ႉၸိုၼ်ႈၸၢင်ႇ ။ ႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးမႅတ်ႇပႅင်းၾိင်ႈထုင်းတႆး ၵိုၵ်းပိုၼ်းၵႂႃႇယိုၼ်းယၢဝ်း ၶၢဝ်းႁိုင်လႄႈ ႁႂ်ႈၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးၸုပ်ႈသႅၼ်းမႂ်ႇ လႆႈႁူႉပိုၼ်းၶုၼ်သၢမ်လေႃး – ၼၢင်းဢူးပဵမ်ႇသေ မေႃၵဵပ်းဢဝ်လွင်ႈလီမႃးၸႂ်ႉပဵၼ်ဝႅပ်ႇယၢင်ႇတၢင်းတိုဝ်းၵမ် ၊ ႁႂ်ႈမီးသၸ်ႉၸႃႇသိုဝ်ႈသႂ်တေႃႇ ၵူပ်ႉၵူႈၵေႃႉႁၵ်ႉ ၊ ႁႂ်ႈမီးမဵတ်ႉတႃႇတေႃႇၼႃႈႁိူၼ်းတႃယေး ၊ ပိူဝ်ႈတႃႇလူတ်းယွမ်းပႅတ်ႈ ပၢၼ်ပဵၼ်ပေႃႈႁၢင်ႉ မႄႈႁၢင်ႉ ၊ ပေႃႈသိုပ်ႇမႄႈၵပ်း၊ လွင်ႈၼွၵ်ႈၸႂ်တေႃႇၵေႃႉႁၵ်ႉၸိူဝ်းၼႆႉ – ၼႆယူႇ ။
ၸွမ်းၼင်ႇၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်း လၢႆလၢႆၸဝ်ႈ မွၵ်ႇလၢတ်ႈတႅမ်ႈဝႆႉၼၼ်ႉ လိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ၊ ပဵၼ်ဝၼ်းၶုၼ်သၢမ်လေႃး ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ ၊ ဢဝ်ႁဵတ်းဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉတႆးၵေႃႈလႆႈ ။ ၶိူဝ်းတႆး ဢမ်ႇတၢပ်ႈလူယိူင်ႈႁဵတ်းၸွမ်း ၾိင်ႈထုင်းဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉ ၶွင်မိူင်းဝၼ်းတူၵ်း (ဝၼ်းဝႃးလဵၼ်းထႆႊ) ဢၼ်မႅၼ်ႈဝၼ်း လိူၼ်ၾႅပ်ႊၿိဝ်ႊရီႊ 14 ဝၼ်း ၵူႈပီၼၼ်ႉ – ၼႆယဝ်ႉ ။
ၶူးယိင်း (ဢႃးၸၢၼ်) ပရၶွင်ႊ ၼိမၼ်ႊႁေမိၼ်ႊ ၸဝ်ႈပၢႆးပိုၼ်းၸၢဝ်းထႆး ယၢမ်ႈၵၢဝ်ႇလၢတ်ႈၼႄတီႈ ပၢင်ဢုပ်ႇဢူဝ်း ၾိင်ႈငႄႈတႆး / ထႆး ဝဵင်းၵဵင်းႁုင်ႈ (သိပ်းသွင်ပၼ်းၼႃး) မိူဝ်ႈ 6/10/2006 ဝႃႈ – ဝၼ်းၵိူတ်ႇၶုၼ်သၢမ်လေႃးၵဵင်းတွင်းလႄႈ ဝၼ်းသၢမ်လေႃး-ဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ (ၵူႈႁၵ်ႉပၢၼ်ဢွၼ်ၸိုင်ႈၸၢင်ႇ) တၢႆၶွႆႈၸွမ်းၵၼ်ၼၼ်ႉ ပဵၼ်ဝၼ်းလိူၼ်သၢမ်မႂ်ႇ 3 ၶမ်ႈ ၊ သမ်ႉတူၵ်းၼႂ်းလိူၼ်ၾႅပ်ႉၿိဝ်ႊရီႊၼင်ႇၵဝ်ႇ ။ သင်ၸိူဝ်ႉဝႃႈႁပ်ႉႁွင်း ပဵၼ်ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉသေ ၸတ်းႁႅၼ်းဝၼ်းဝႃႊလဵၼ်ႊထၢႆႊ တႆးၵေႃႈလႆႈ ။ ဝၼ်းလိူၼ်းသၢမ်မႂ်ႇသၢမ်ၶမ်ႈၼႆႉ လီဢဝ်ပဵၼ်ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉ ၶွင်ၵူၼ်းၼုမ်ႇသၢဝ်ၸၢဝ်းၶိူဝ်းတႆးသေ ယုၵ်ႉယွင်ႈတၢင်းႁၵ်ႉ ၶုၼ်သၢမ်လေႃး + ၼၢင်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ သွင်မၢဝ်ႇသၢဝ်ၶဝ်ၵႂႃႇယူႇ ။ ႁႂ်ႈတွင်းငၢႆႈၼႆႉယင်းလီႁွင်ႉဝႃႈ – ဝၼ်းဢူဝ်ႈပဵမ်ႇ + သၢမ်လေႃး (U Piam+Sarmlaw Day) ၼႆပွတ်းပွတ်းၵၼ် – ၼႆယူႇ ။
ၽူႈမီးပိုၼ်ႉႁူႉၼႂ်းတႆးၵေႃႉၼိုင်ႈ ယၢမ်ႈလၢတ်ႈတိုၵ်းသူၼ်းဝႃႈ – တၢင်းႁၵ်ႉၼႆႉ ပဵၼ်မဵတ်ႉတႃထမ်း ၊ ၵေႃႉမီးမဵတ်ႉတႃထမ်း ပဵၼ်ၵေႃႉဢၼ်ႁဵတ်းႁႂ်ႈ ၾိင်ႈၵူၼ်းၵတ်းယဵၼ် သိူဝ်းသႂၢင်ႇ ။ ၵွပ်ႈၼၼ် ဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉၼႆႉ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းဢၼ်ၾိုၵ်းသူင်ႇမဵတ်ႉတႃပၼ် ၵူၼ်းတင်းလၢႆလႄႈ ႁႂ်ႈပဵၼ်ဝၼ်းႁဵတ်းၵၢၼ်ၽွၼ်းလီၸွႆႈၵၼ် ၼႂ်းၾိင်ႈၵူၼ်းတီႈလႂ် ဢွင်ႈၼၼ်ႉ ။ ၵၢၼ်သင်ၵေႃႈယဝ်ႉတူဝ်ႈလူၺ်ႈႁႅင်းၸႂ် ၊ ႁႅင်းၸႂ်ပဵၼ်ဢမ်းၼၢၸ်ႈ ၊ ဢမ်းၼၢၸ်ႈသမ်ႉမႃးတီႈသတ်ႉထႃး ၊ သတ်ႉထႃးသမ်ႉၵိုၵ်းပႃးၸႂ်ႁၵ်ႉမဵတ်ႉတႃ – ဝႃႈၼႆ ။
ၶွင်ၾၢၵ်ႇဝၼ်းတၢင်းႁၵ်ႉ – ႁၵ်ႉဢၼ်ဝႃႈၼႆႉ လီႁၵ်ႉၸွမ်းလၵ်းထမ်းၼင်ႇပႃႈတႂ်ႈၼႆႉ – ယုမ်ႇယမ်ၼမ်ႉၸႂ်ၵၼ် (သတ်ႉထႃ) ၊ ႁူႉဝႃႈဢၼ်လႂ်ၽိတ်း ဢၼ်လႂ်ထုၵ်ႇ (ပၺ်ၺႃ) ၊ မီးၸႂ်ပိၼ်ႇပၢႆႇၸွႆႈထႅမ်ၵၼ် (မဵတ်ႉတႃ) လႄႈ မီးၸႂ်ဢူတ်းယိူၼ်ႉတေႃႇၵၼ် (ၶၼ်တီ) ၊ ၼႆႉၸင်ႇပဵၼ်တၢင်းႁၵ်ႉတႄႉ ၊ (လပ်းႁူလပ်းတႃမွပ်ႈတူဝ်မွပ်ႈၸႂ်ႁႂ်ႈၵၼ် ၊ ႁပ်ႉတၢႆတၢင်ၵၼ်ၸိူဝ်းၼႆႉ ဢမ်ႇၸႂ်ႈတၢင်းႁၵ်ႉတႄႉ ၊ ပဵၼ်တၢင်းႁၵ်ႉၵူၼ်းယွင်ႇ – ပုထုၸ်ႉၸၼူဝ် ဢုမ်မတၵူဝ် – ၵူၺ်း – ၼႆယဝ်ႉ ။ (ဢိင်ၼႂ်းထမ်မပတ) ။

ၵဵပ်းႁွမ်တွမ်တႅမ်ႈ ၸၢႆးၽွၼ်းလီ (မိူင်းၶူဝ်ၶမ်း)